Die wêreld sal waarskynlik binne die volgende paar jaar die kritieke 1.5°C-drempel vir aardverwarming oorsteek, wat Suid-Afrika aan verergerde klimaatsimpakte blootstel. Hierdie waarskynlike oorskryding bring 'n reeks ernstige uitdagings mee wat die land se natuurlike hulpbronne, ekonomie en sosiale strukture direk sal raak. Die United Nations Environment Programme (UNEP) het in ’n verslag op 2 September aangedui die mees optimistiese scenario is dat globale temperature op ongeveer 1.8°C bo pre-industriële vlakke sal piep. Dit beklemtoon die dringendheid van die situasie en die behoefte aan onmiddellike en volgehoue aksie om die ergste gevolge te versag. Hierdie 1.5°C-syfer verwys spesifiek na die globale gemiddelde temperatuur in vergelyking met die pre-industriële tydperk, 'n maatstaf wat wetenskaplikes gebruik om die omvang van aardverwarming te kwantifiseer.
El Niño Vererger Huidige Droogte
El Niño-toestande sal na verwagting voortduur tot die 2026/27 somerseisoen, volgens 'n verklaring van 2 September deur die Departement van Landbou. Hierdie voorspelling dra by tot die kommer oor die impak van klimaatsverandering op Suid-Afrika se landbousektor en watersekerheid. Die vooruitsigte dui daarop dat talle gebiede gedurende die somer laer as normale reënval kan verwag. Dit is 'n kritieke tydperk vir gewasproduksie en die aanvulling van waterbronne. In Suid-Afrika word El Niño gewoonlik geassosieer met minder as normale reënval, gepaardgaande met hoë temperature. Hierdie kombinasie van faktore skep 'n uiters moeilike omgewing vir boerdery en kan wydverspreide droogtetoestande veroorsaak.
Die Departement van Landbou het gewaarsku dat laer as normale reënval en hoë temperature kan lei tot droë toestande en hittespanning. Hierdie toestande kan op hul beurt bydra tot misoeste en die dood van vee, wat 'n beduidende impak op voedselsekerheid en die landbou-ekonomie het. Die verlies aan gewasse en vee kan nie net boere se lewensbestaan vernietig nie, maar ook lei tot hoër voedselpryse en 'n groter afhanklikheid van invoere. Lae reënval kan ook waterbeperkings tot gevolg hê, wat veral besproeiingsboere nadelig beïnvloed. Hierdie boere is afhanklik van voldoende watertoevoer vir hul gewasse en sal direk onder die droogte ly, wat hul produksiekapasiteit drasties kan verminder. Die langdurige aard van die verwagte El Niño-toestande skep kommer vir die komende landbouseisoene, wat moontlik 'n kettingreaksie van ekonomiese en maatskaplike uitdagings tot gevolg kan hê.
Klimaatrisiko's Neem Drasties Toe
Die United Nations Environment Programme (UNEP) stel dit duidelik dat sodra temperature bo die 1.5°C-drempel beweeg, klimaatsrisiko's en -impakte met elke addisionele fraksie van 'n graad en elke jaar wat teen hoër temperature deurgebring word, toeneem. Dit beteken dat selfs 'n geringe oorskryding van die drempel vir 'n kort tydperk reeds merkbare en ernstige gevolge sal hê. Hierdie bevinding onderstreep die dringendheid om globale verwarming soveel as moontlik te beperk, aangesien selfs klein stygings beduidende gevolge kan hê vir ekosisteme en menslike samelewings. Die kumulatiewe effek van hoër temperature oor tyd sal die aarde se natuurlike stelsels verder destabiliseer.
Gevolge van verwarming bo 1.5°C sluit meer ekstreme weerstoestande, skade aan ekosisteme, bedreigings vir voedselsekerheid en watervoorrade, en toenemende risiko's vir menslike gesondheid, infrastruktuur en ekonomieë in. Hierdie ekstreme weergebeure kan wissel van intense hittegolwe en droogtes tot swaar reënval, oorstromings en kragtige storms, wat almal verwoestende impakte op gemeenskappe en die omgewing kan hê. Die impak sal wydverspreid wees en verskillende sektore van die samelewing raak, wat aanpassings en mitigasiestrategieë noodsaaklik maak om veerkragtigheid op te bou.
UNEP se verslag dui verder aan dat risiko's vir voedselsekerheid en watervoorrade intensiveer met elke addisionele fraksie van 'n graad bo 1.5°C. Dit is 'n besonder kommerwekkende aspek vir lande soos Suid-Afrika, wat reeds kwesbaar is vir droogtes en waterstres. Die stabiliteit van landbouproduksie en toegang tot skoon water sal direk bedreig word, wat lei tot potensiële maatskaplike onrus en migrasie. Die verminderde beskikbaarheid van water sal ook 'n impak hê op nywerhede en stedelike gebiede, wat die ekonomie verder onder druk sal plaas.
Die UNEP waarsku dat hoër verwarming toenemend ernstige klimaatsimpakte sal meebring, insluitend ekstreme weer en skade aan stede en infrastruktuur. Hierdie skade kan miljarde rande kos om te herstel en kan die ontwikkeling van lande soos Suid-Afrika belemmer. Dit beklemtoon die belangrikheid van veerkragtige beplanning en beleggings in infrastruktuur om toekomstige skade te beperk en gemeenskappe te beskerm teen die gevolge van 'n veranderende klimaat. Die bou van klimaatsbestande infrastruktuur is nie net 'n kwessie van beskerming nie, maar ook van langtermyn-ekonomiese stabiliteit.
Die verslag beskryf ook 'n "overshoot, peak and decline"-pad vir globale temperature. Hierdie scenario impliseer dat temperature tydelik bo die 1.5°C-teiken mag styg voordat dit, danksy aggressiewe mitigasiepogings, weer afneem. Dit beklemtoon die behoefte aan onmiddellike en volgehoue optrede om die duur en omvang van so 'n oorskryding te minimaliseer, aangesien selfs 'n tydelike oorskryding onomkeerbare skade aan sekere ekosisteme kan aanrig.
Suid-Afrika se Klimaat-Aanpassing
President Cyril Ramaphosa het reeds in Februarie vanjaar verklaar dat Suid-Afrika die gevolge van klimaatsverandering reeds ervaar. Hy het gesê: "Suid-Afrika ervaar reeds die gevolge van klimaatsverandering," en bygevoeg dat hierdie gevolge "na verwagting vinnig sal toeneem." Hierdie erkenning van die huidige realiteit onderstreep die dringendheid van die situasie vir die land en die noodsaaklikheid om proaktief op te tree.
Volgens President Ramaphosa moet Suid-Afrika sy infrastruktuur klimaatsbestand maak en sy vermoëns vir rampbestuur versterk. Dit behels die aanpassing van paaie, brûe, waterstelsels en energie-infrastruktuur om die impak van ekstreme weergebeure beter te kan weerstaan. Hierdie maatreëls is noodsaaklik om die land voor te berei op die toenemende frekwensie en intensiteit van uiterste weergebeure en ander klimaatsimpakte wat verwag word. Dit sluit die beskerming van kritieke dienste en gemeenskappe in, veral diegene wat die kwesbaarste is vir klimaatskrisisse.
Suid-Afrika moet ook voortgaan om sy kweekhuisgasvrystellings te verminder en voor te berei op die impak van klimaatsverandering. Dit behels 'n tweeledige benadering van beide mitigasie (verminder van die oorsaak) en aanpassing (die hantering van die gevolge). Die vermindering van emissies kan bereik word deur 'n oorgang na hernubare energiebronne, die verbetering van energie-doeltreffendheid en die bevordering van volhoubare landboupraktyke. Terselfdertyd moet aanpassingsstrategieë, soos die ontwikkeling van droogtebestande gewasse en die implementering van vroeë waarskuwingstelsels vir uiterste weer, geïmplementeer word. Die voortsetting van hierdie pogings is van kardinale belang vir die land se langtermyn-volhoubaarheid en veerkragtigheid teen 'n veranderende klimaat, wat uiteindelik die welstand van sy burgers sal verseker.
