Sommige straatverkopers in die Johannesburgse middestad het aangedui dat hulle Dinsdag, 30 Junie, nie sake sal doen nie te midde van beplande betogings wat oproepe insluit vir ongeregistreerde buitelanders om die land te verlaat. Die verkopers vrees moontlike plundering en onrus wat tydens die optogte kan ontstaan. Hierdie besluit om nie te werk nie, spruit uit kommer oor hul veiligheid en die veiligheid van hul ware, gegewe die geskiedenis van sulke gebeure. Die verwagte ontwrigting in die middestad kan 'n beduidende impak hê op die daaglikse ekonomiese aktiwiteite van informele handelaars en die algemene publiek wat van hul dienste afhanklik is. Hierdie vrese is gegrond op die potensiële onstabiliteit wat sulke grootskaalse betogings dikwels meebring, veral in digbevolkte stedelike gebiede soos die middestad van Johannesburg. Die onsekerheid oor die verloop van die protesaksies het daartoe gelei dat baie informele sake-eienaars verkies om hul stalletjies gesluit te hou om moontlike verliese te vermy.
Vrees vir onluste en plundering
Die protesoptogte wat deur March and March saam met meer as 20 burgerlike organisasies gelei word, sal na verwagting landwyd plaasvind en 'n oproep insluit vir ongedokumenteerde buitelanders om Suid-Afrika te verlaat. Hierdie landwye protesaksies, wat deur 'n koalisie van burgerlike organisasies georganiseer word, het 'n beduidende reaksie onder die informele sakegemeenskap in die Johannesburgse middestad ontlok. 'n Straatverkoper wat versnaperinge en drankies naby die Bree Taxi Rank verkoop, het Maandag gesê sake is traag. Sy het bygevoeg dat die onsekerheid rondom die beplande optogte 'n merkbare afname in voetverkeer en verkope veroorsaak het. Die vrou, wat aangedui het sy is onwettig in die land en beskik nie oor permitte om te verkoop nie, het bygevoeg dat sy vir haar veiligheid vrees. Haar kommer word vererger deur die feit dat sy reeds sedert 2018 naby die taxistaanplek verkoop en afhanklik is van hierdie inkomste vir haar oorlewing. Die moontlikheid van geweld of xenofobiese aanvalle tydens die betogings is 'n wesenlike bedreiging vir haar en ander buitelandse handelaars.
'n Ander straatverkoper, ook van Zimbabwe, wat kledingstukke verkoop, het bevestig dat sy Dinsdag nie sou verkoop nie. Hierdie verkoper, wat ook van Zimbabwe afkomstig is, het Maandag reeds om 06:00 by haar verkooppunt aangekom in die hoop om soveel as moontlik te verkoop voordat die verwagte ontwrigting begin. Sy het aangedui dat sy op 'n goeie dag ongeveer R500 verdien, maar tans nie daardie bedrag haal nie weens die heersende onsekerheid en die afname in kliënte. Ten spyte van die verwagte betogings, het taxi's Maandag normaalweg by die Bree Taxi Rank in Johannesburg gefunksioneer, wat 'n mate van normaliteit in die andersins gespanne atmosfeer gehandhaaf het. Die vrees vir moontlike onluste en plundering bly egter 'n groot bekommernis vir informele handelaars in die middestad, wat direk geraak word deur enige onderbreking van openbare orde. Hulle is dikwels die eerste slagoffers van geweld en die vernietiging van eiendom tydens onluste, aangesien hul ware maklik toeganklik is en hulle min beskerming geniet.
Protes se motivering en eise
Die groep agter die optogte het 'n oproep gedoen dat ongedokumenteerde buitelanders Suid-Afrika teen 30 Junie moet verlaat. Hierdie ultimatum is 'n sentrale punt van hul eise en dra by tot die spanning onder die buitelandse gemeenskap. Die betogers voer aan dat ongedokumenteerde migrante werksgeleenthede van Suid-Afrikaners wegneem, druk op gesondheidsorgdienste en skole plaas, en versuim om deur belasting tot die ekonomie by te dra. Hierdie standpunt vorm die kern van die motivering vir die beplande protesaksies in Johannesburg en ander dele van die land, en word dikwels herhaal as regverdiging vir die oproepe om uitsetting.
Baie migrante het na Suid-Afrika gereis op soek na beter geleenthede, weg van moeilike omstandighede in hul tuislande, wat dikwels gekenmerk word deur politieke onstabiliteit, ekonomiese agteruitgang en 'n gebrek aan basiese dienste. Hierdie individue sien Suid-Afrika as 'n toevlugsoord en 'n plek waar hulle 'n beter lewe vir hulself en hul gesinne kan bou. Een vrou, wat sedert 2018 naby die Bree Taxi Rank verkoop, het aangedui dat sy onwettig in die land is en nie oor die nodige permitte beskik om sake te doen nie. Sy het haar kommer oor haar veiligheid uitgespreek te midde van die dreigende ontwrigting en die oproepe vir buitelanders om die land te verlaat. Haar situasie is verteenwoordigend van talle ander informele handelaars wat in 'n regsonsekerheid leef en voortdurend onder die dreiging van deportasie of geweld verkeer.
Veiligheidsmaatreëls en polisie se rol
Polisie- en metropolisiebeamptes was sigbaar in die Johannesburgse middestad waar hulle patrollies uitgevoer het om wet en orde te handhaaf voor die beplande betogings. Hierdie verhoogde teenwoordigheid is 'n poging om potensiële onluste af te skrik en die veiligheid van inwoners en sake-eienaars te verseker. Veiligheidsmaatreëls is in sekere gebiede verskerp terwyl die polisie die situasie fyn dophou en hul ontplooiing aanpas soos nodig. Daar is ook aangekondig dat R600 miljoen, wat oorspronklik vir polisiestasies en gemeenskapspolisiëring geoormerk was, herlei sou word na veiligheidsoperasies in aanloop tot die beplande protesaksies. Hierdie bedrag onderstreep die erns waarmee die owerhede die potensiële impak van die betogings beskou en die omvang van die hulpbronne wat gemobiliseer word om stabiliteit te handhaaf.
Waarnemende Nasionale Polisievrou-Kommissaris, Lt-Genl. Puleng Dimpane, het 'n beroep op die taxi-bedryf gedoen om te verseker dat sake soos gewoonlik op 30 Junie voortgaan. Hierdie versoek is gerig om minimale ontwrigting vir pendelaars en die publiek te verseker, aangesien die taxi-bedryf 'n spilfunksie in die daaglikse vervoer van miljoene Suid-Afrikaners speel. Die vrees vir onluste en die impak daarvan op informele handelaars is tasbaar; een straatverkoper het byvoorbeeld aangedui dat sy op 'n goeie dag ongeveer R500 verdien, maar tans nie daardie bedrag haal nie weens die heersende onsekerheid en die afname in die aantal mense wat die middestad besoek. Die ekonomiese gevolge van selfs die dreigement van onrus is reeds voelbaar vir diegene wat daagliks op informele handel staatmaak.
Organiseerders se belofte van vrede
Die voorsitter van die Inter-Ministeriële Komitee (IMK) en Minister van Menslike Nedersettings, Mmamoloko Kubayi, het 30 Junie tot 'n normale dag vir die land verklaar. Hierdie verklaring kom te midde van die beplande betogings wat vir dieselfde datum in Johannesburg en elders aangekondig is, en is 'n poging om kalmte te bewerkstellig en die publiek gerus te stel. Kubayi se kommentaar weerspieël die regering se standpunt dat die daaglikse lewe en ekonomiese aktiwiteite onverstoord moet voortgaan ondanks die verwagte protesaksies. Hierdie amptelike standpunt is daarop gemik om paniek te voorkom en die ekonomie aan die gang te hou.
Verlede week het die organiserende groepe, insluitend March and March en meer as 20 burgerlike organisasies, 'n belofte gemaak rakende die aard van hul demonstrasies. Hulle het plegtig verklaar dat hul optogte vreedsaam sal verloop en geen aanleiding sal gee tot geweld, plundering of lewensverlies nie. Hierdie waarborg is gegee in 'n poging om vrese vir onluste te besweer en te verseker dat die betogings binne die raamwerk van vreedsame protes bly, soos gewaarborg deur die Grondwet. Die organisasies het die belangrikheid van dissipline onder hul lede benadruk en het 'n beroep op alle deelnemers gedoen om die wet te gehoorsaam en enige vorm van geweld te vermy. Die publiek en die sakegemeenskap hoop dat hierdie beloftes nagekom sal word om verdere skade en ontwrigting te voorkom.
