Suid-Afrika se Werkloosheidsprobleem: 'n Kwessie van Ontkoppeling, Nie Gebrek aan Insette Nie

We know where the jobs are, and we know our young people are eager to work. So why aren’t we connecting the dots?
Foto: Henk Kruger/Independent Newspapers via News

Met 'n skokkende 60% van Suid-Afrika se jeug wat werkloos is, 'n syfer wat die land se sosio-ekonomiese landskap diep raak, het die On the Record-konferensie onlangs internasionale ekonome, beleidmakers en sakeleiers bymekaar gebring. Hierdie invloedryke forum het gedien as 'n platform waar die dringende vraag bespreek is: hoe Suid-Afrika vyf miljoen formele werksgeleenthede oor die volgende dekade kan skep. Die deurlopende jeugwerkloosheid is nie net 'n statistiek nie; dit is 'n beduidende uitdaging vir die land se ekonomiese stabiliteit en toekoms, wat die potensiaal van 'n hele generasie stuit. Die soeke na oplossings is dus van kritieke belang vir die welvaart en vooruitgang van die nasie.

Die Ontkoppeling in Aksie

Die Sector Education and Training Authority (SETA) model illustreer hierdie ontkoppeling duidelik. Dit is 'n stelsel wat veronderstel is om vaardigheidsontwikkeling met arbeidsmarkbehoeftes te verbind, maar dit slaag nie altyd daarin om hierdie brug effektief te bou nie. Die bedoeling agter SETA is om 'n direkte lyn tussen opleiding en indiensneming te skep, maar in die praktyk is die resultate dikwels teleurstellend. Regeringsprogramme, private sektor-inisiatiewe en NRO’s beweeg dikwels verby mekaar soos skepe in die nag, in plaas daarvan om saam te werk binne 'n gekoördineerde stelsel. Hierdie gebrek aan interaksie en gedeelde visie lei tot 'n gefragmenteerde benadering wat die impak van individuele pogings verswak. Daar is min samehang tussen hierdie verskillende pogings. Dit lei tot duplisering in sekere gebiede, waar hulpbronne ondoeltreffend bestee word, terwyl ernstige leemtes in ander bestaan, wat kritieke behoeftes onvervuld laat. Die grootste uitdaging is die afwesigheid van 'n sentrale meganisme om opgeleide jongmense te pas by die werkgewers wat hulle nodig het. Hierdie gebrek aan koördinasie ondermyn die doeltreffendheid van talle welwillende inisiatiewe en verhinder die aanpak van die werkloosheidskrisis.

Oplossings deur Samewerking

Die Momentum Group Foundation, 'n organisasie wat aktief betrokke is by die aanspreek van hierdie uitdagings, belê in die landbou deur sy Women in Farming-inisiatief. Hierdie inisiatief bemagtig vroue en dra by tot voedselsekerheid, terwyl dit ook werksgeleenthede skep. Verder ondersteun die Stigting ook BPO- en tegnologiese vaardighede via vennote soos Harambee, ALX en WeThinkCode, wat noodsaaklike opleiding bied vir groeiende sektore. Die organisasie beklemtoon die gaping tussen werksgeleenthede en beskikbare talent, en stel dit as 'n kernprobleem. “Ons weet waar die poste is, en ons weet ons jongmense is gretig om te werk,” sê die Momentum Group Foundation, wat die paradoks van die situasie uitlig. “So, hoekom verbind ons nie die kolletjies nie?” Hierdie retoriese vraag onderstreep die noodsaaklikheid van 'n meer geïntegreerde benadering.

Die kurrikula wat aangebied word, moet dringend in lyn gebring word met die vaardighede waarvoor werkgewers tans personeel aanstel. Dit beteken dat opleidingsprogramme nie staties kan bly nie, maar voortdurend moet aanpas by die dinamiese vereistes van die arbeidsmark. Waar moontlik, moet werkgewers self 'n hand hê in die ontwerp van hierdie opleidingsmateriaal om relevansie te verseker, sodat die vaardighede wat aangeleer word direk toepaslik is in die werkplek. “Ons jongmense is gereed om te werk, tog faal die stelsel hulle desperaat,” voeg die Momentum Group Foundation by, wat die dringendheid van die situasie onderstreep en 'n pleidooi lewer vir sistemiese verandering.

Wat Suid-Afrika benodig, is dat elke instelling in hierdie ekosisteem – die regering, tersiêre onderwysinstellings, korporasies en NRO's – dieselfde dissipline toepas om werklike uitkomste te lewer. Dit vereis 'n gesamentlike poging en 'n gedeelde verantwoordelikheid om die probleem aan te pak. “’n Sertifikaat wat nie tot ’n werk lei nie, is nie ’n resultaat nie,” verklaar die Momentum Group Foundation, en beklemtoon hiermee die noodsaaklikheid van praktiese, werksgeoriënteerde opleiding wat jongmense direk tot indiensneming lei. Die fokus moet verskuif van blote kwalifikasies na tasbare indiensneembaarheid.

Die Pad Vorentoe

Die antwoord wat deurentyd na vore gekom het, is dat Suid-Afrika nie 'n tekort aan insig het nie, maar eerder 'n gebrek aan koördinasie en belyning tussen die verskillende rolspelers. Die kennis en die wil om te verander is daar, maar die uitvoering word belemmer deur 'n gebrek aan gesamentlike strategie. Hierdie ontkoppeling verhinder die land om sy werkloosheidsprobleem effektief aan te pak, ten spyte van talle pogings en inisiatiewe wat reeds van stapel gestuur is.

Dit is veral opmerklik in sektore met hoë werksgeleenthede. Byvoorbeeld, daar is 'n gerapporteerde 200,000 landbouposte wat wag om gevul te word in Suid-Afrika, wat 'n reuse-geleentheid vir werkskepping verteenwoordig. Hierdie groot getal dui op 'n duidelike wanbalans tussen die beskikbare werksgeleenthede en die vermoë om die regte mense daarvoor te plaas. Die landbousektor kan 'n sleutelrol speel in die vermindering van werkloosheid as die regte verbindings gemaak word.

Groeisektore soos BPO (Besigheidsproses-uitkontraktering), tegnologie en landbou benodig mense met 'n kombinasie van tegniese vaardighede, digitale geletterdheid en algemene werkssloosheid. Hierdie vaardighede is die boustene vir sukses in die moderne ekonomie. Die uitdaging lê daarin om opleiding en ontwikkelingsprogramme te skep wat hierdie spesifieke vereistes aanspreek en sodoende die werklose jeug toerus vir die beskikbare posisies. Slegs deur 'n gekoördineerde en doelgerigte benadering kan Suid-Afrika die kolletjies verbind en 'n toekoms van hoop en geleenthede vir sy jeug skep.