Suid-Afrika se Infrastruktuurleemte: 'n Bestuurskrisis, Nie 'n Finansieringsvraagstuk

Marie Antelme
Foto via News

Private kapitaal wat wêreldwyd vir infrastruktuurprojekte verbind is, het die afgelope twee dekades dramaties toegeneem en teen 2024 'n bedrag van $1.5-biljoen bereik. Hierdie groei dui op 'n robuuste internasionale belangstelling in die finansiering van noodsaaklike ontwikkelings. Die jaar 2023 het 'n rekord opgelewer vir die insameling van fondse vir infrastruktuur, met byna $200 miljard wat bekom is. Hierdie syfer is 'n opmerklike 60% hoër as die fondse wat in 2022 ingesamel is, wat die beskikbaarheid van kapitaal vir sulke beleggings verder onderstreep. Hierdie tendense val saam met 'n debat in Suid-Afrika oor die aard van sy eie infrastruktuurprobleme.

Globale Kapitaal Vloei Vrylik

Die wêreldwye insameling van fondse vir infrastruktuur het die afgelope dekade, wat in 2024 geëindig het, 'n saamgestelde jaarlikse groeikoers van 16% getoon. Hierdie volgehoue groei beklemtoon die toenemende beskikbaarheid en aantreklikheid van infrastruktuurbeleggings vir internasionale kapitaal.

'n Ontleding van pensioenstelsels in 39 lande het verder 'n statisties beduidende negatiewe verband gevind tussen kwantitatiewe beleggingsbeperkings en fondsopbrengste. Dit dui daarop dat streng regulatoriese raamwerke, wat beleggingsvryheid beperk, dikwels lei tot laer opbrengste vir pensioenfondse, wat die vloei van kapitaal na produktiewe infrastruktuurprojekte kan belemmer. Dit versterk die argument dat beleidsmakers beperkings moet herevalueer.

Bestuursprobleme Strem Suid-Afrikaanse Projekte

In Suid-Afrika se program vir die verkryging van onafhanklike kragprodusente vir hernubare energie, is meer as R256 miljard se belegging deur die private sektor toegesê. Hierdie aansienlike bedrag demonstreer die private sektor se bereidwilligheid en vermoë om kapitaal te voorsien vir kritieke infrastruktuurontwikkeling in die land. Dit strook met die globale tendense van toenemende private kapitaalvloei na infrastruktuurprojekte, wat aandui dat daar voldoende finansiering beskikbaar is vir die regte geleenthede.

Die program het egter tot stilstand gekom, nie weens 'n tekort aan kapitaal nie, maar omdat die staat, by monde van Eskom, geweier het om kragaankoopooreenkomste te onderteken. Hierdie besluit het die voortgang van projekte belemmer, ondanks die beskikbaarheid van fondse en die private sektor se verbintenis. Dit beklemtoon 'n fundamentele bestuursuitdaging waar beleids- en uitvoeringshindernisse die implementering van noodsaaklike ontwikkelings in die wiele ry.

Die tweede fase van Operasie Vulindlela sluit projekte in wat spesifiek ontwerp is om private belegging te lok in energie en elektrisiteit, vraglogistiek, waterinfrastruktuur en behuising. Hierdie inisiatiewe dui op 'n erkenning van die behoefte aan private sektor-deelname. Die sukses daarvan sal egter afhang van die regering se vermoë om administratiewe en regulatoriese struikelblokke uit die weg te ruim, sodat die private kapitaal wat reeds beskikbaar is, effektief aangewend kan word vir Suid-Afrika se infrastruktuurbehoeftes.

Pensioenfondse en Beperkings op Beleggings

Suid-Afrika het in 2022 die buitelandse limiet vir pensioenfondse onder regulasie 28 verhoog van 30% tot 45%. Hierdie verandering is gemaak in 'n poging om groter buigsaamheid te bied vir beleggings en om fondse toegang te gee tot 'n wyer spektrum van bates buite die plaaslike mark. Die implikasies hiervan vir die optimalisering van beleggingsopbrengste is van groot belang vir pensioenarisse.

’n Suid-Afrikaanse studie wat in 2023 in die Investment Analysts Journal verskyn het, het 92 jaar se plaaslike markgeskiedenis geanaliseer en bevind dat ’n onbeperkte optimale portefeulje 39% aan buitelandse bates sou toeken. Hierdie bevinding dui op die potensiaal vir diversifikasie en die voordele daarvan om nie slegs op die binnelandse mark staat te maak nie, en ondersteun die rasionaal agter die verhoging van die buitelandse beleggingslimiet.

Hierdie onbeperkte portefeulje sou die jaarlikse opbrengs-wisselvalligheid van 10% tot 8.7% verminder het. Die vermindering in wisselvalligheid is 'n sleutelvoordeel van internasionale diversifikasie, aangesien dit die risiko wat beleggers loop, kan verlaag sonder om noodwendig opbrengste prys te gee. Dit beklemtoon die stabiliteit wat 'n meer gediversifiseerde benadering kan bied.

Verder sou dié onbeperkte portefeulje jaarlikse opbrengste met 1.1 persentasiepunte verhoog het. Die kombinasie van laer risiko en hoër opbrengste illustreer die gemiste geleenthede wat voortspruit uit strenger beleggingsbeperkings. Dit suggereer dat die huidige limiete, hoewel ruimer as voorheen, steeds moontlik nie optimale opbrengste vir pensioenfondse bied nie.

Die Ware Oorsaak: Vertroue en Bestuur

Suid-Afrikaanse maatskappye wat op die JSE genoteer is, voer al jare lank op 'n netto basis kapitaal uit, skuif primêre noterings oorsee, ken kapitaal in die buiteland toe en versamel verhoogde kontantsaldo's tuis. Hierdie tendens dui op 'n gebrek aan vertroue in plaaslike beleggingsgeleenthede. In 'n poging om infrastruktuur en dienslewering te verbeter, vereis Nasionale Tesourie se hervorming van metro-handelsdienste dat metro's ringgeslote, professioneel bestuurde en onafhanklik gelisensieerde nutsdienste moet stig. Die doel hiervan is om bestuur te versterk en vertroue in plaaslike projekte te herstel.