Openbare en private professionele persone meen dat slim lokalisering, duideliker verkrygingsreëls en 'n doelgerigte industriële strategie openbare besteding weer 'n kragtige enjin kan maak om fabrieke te herbou, voorsieningskettings uit te brei en vertroue in Suid-Afrika as 'n vervaardigingsland te herstel. Hulle benadruk dat hierdie benadering noodsaaklik is om die land se industriële kapasiteit te herstel en te versterk. Volgens hulle ontbreek dit Suid-Afrika nie aan industriële vermoë nie, maar eerder aan 'n verkrygingstelsel wat ontwerp is om hierdie vermoë te koester en uit te brei. Dit dui daarop dat die huidige stelsel nie optimaal is om die land se vervaardigingsbasis te ondersteun nie, en dat 'n fundamentele heroorweging nodig is om die ekonomie te stimuleer.
Huidige Stelsel Faal Vervaardigers
Die huidige openbare verkrygingstelsel word dikwels gekenmerk deur fragmenteerde en inkonsekwente benaderings. Openbare verkryging is te dikwels gefragmenteerd en inkonsekwent, en kontrakte word vir kort tydperke toegeken, sonder enige waarborg van kontinuïteit of verbintenis tot die plaaslike bedryf, wat dit vir vervaardigers moeilik maak om langtermynbeplanning te doen. Hierdie onvoorspelbaarheid ondermyn belegging en groei in die sektor, aangesien maatskappye nie die sekerheid het wat nodig is vir beduidende kapitaaluitgawes nie.
Verder plaas die huidige verkrygingsraamwerk 'n oorweldigende klem op prys. Stelsels waar pryse 80% of selfs 90% van die evaluering uitmaak (bekend as 80:20- en 90:10-stelsels) beteken dat die laagste prys dikwels die deurslag gee, ongeag ander faktore soos plaaslike inhoud, gehalte of langtermynwaarde. Hierdie oorbeklemtoning van prys, wat in sekere gevalle tot 90% van die evaluasie kan uitmaak, benadeel plaaslike vervaardigers wat dalk nie altyd met invoere kan meeding op prys alleen nie, veral gegewe die hoër bedryfskoste wat soms plaaslik ervaar word.
Gevolglik het Suid-Afrika se vervaardigingsektor grootliks stagnerend geraak. Die afgelope jare is gekenmerk deur fabriksluitings, krimpende bestellingsboeke, stygende insetkoste en wisselvallige vraag. Hierdie uitdagings word vererger deur 'n verkrygingstelsel wat nie voldoende steun bied om die sektor te stimuleer en te beskerm nie, wat lei tot 'n afname in industriële kapasiteit en werksgeleenthede.
Nuwe Wetgewing Bied Hoop
Die Wet op Voorkeurverkryging van 2024 is daarop gemik om hierdie wanbalans reg te stel deur minimum plaaslike-inhoud-drempels as 'n eerste-fase-evalueringskriterium vir aangewese produkte te vereis. Hierdie nuwe wetgewing is ontwerp om plaaslike vervaardigers 'n billiker kans te gee en sodoende die binnelandse produksiebasis te versterk. Dit sal verseker dat openbare tenders nie net op die laagste prys fokus nie, maar ook op die waarde wat dit tot die Suid-Afrikaanse ekonomie toevoeg, insluitend werkskepping en vaardigheidsontwikkeling.
Ongeveer 'n kwart van binnelandse verkope in die metaal- en ingenieurs-waardeketting spruit tans uit die openbare sektor. In sekere subsektore kan hierdie syfer selfs 60% oorskry. Hierdie beduidende aandeel van openbare besteding beklemtoon die reusepotensiaal wat die regering het om, deur strategiese aankope, die plaaslike vervaardigingsbedryf direk te stimuleer en te laat groei. Die regering se bestedingskrag kan as 'n kragtige instrument ingespan word om industriële ontwikkeling te dryf en die ekonomie te diversifiseer, deur 'n direkte skakel tussen regeringsbeleid en industriële ontwikkeling te skep.
Groot Infrastruktuurprojekte Bied Geleenthede
Eskom se Transmissie-ontwikkelingsplan bied 'n 15- tot 20-jaar-pyplyn vir toekomstige netwerkinfrastruktuur, wat 'n beduidende geleentheid skep om die plaaslike vervaardigingsbasis te herstel. Hierdie plan behels grootskaalse projekte vir die opgradering en uitbreiding van die nasionale transmissienetwerk, wat 'n konstante vraag na plaaslik vervaardigde komponente en toerusting kan verseker. Die langtermyn aard van hierdie projekte kan belegging in plaaslike fabrieke aanmoedig, werksgeleenthede skep en tegnologiese ontwikkeling stimuleer. Dit verteenwoordig 'n strategiese kans vir Suid-Afrika om sy industriële kapasiteit te herbou en te versterk deur direkte openbare besteding te benut, en sodoende die land se energie-infrastruktuur te moderniseer terwyl plaaslike nywerhede ondersteun word.
Strategie Vir Groei
Tans bedryf talle van Suid-Afrika se vervaardigers op slegs 50% tot 70% van hul kapasiteit. Hierdie onderbenutting van produksievermoë beklemtoon die dringende behoefte aan beleid wat vraag stimuleer en volhoubare groei in die sektor bevorder. 'n Strategiese benadering tot verkryging kan hierdie leemte vul en die bedryf se volle potensiaal ontsluit deur plaaslike vervaardiging te prioritiseer, wat 'n direkte impak op ekonomiese herstel en stabiliteit sal hê.
