Sibanye-Stillwater het ’n formele konsultasieproses ingevolge Artikel 189A van die Wet op Arbeidsverhoudinge van stapel gestuur. Hierdie proses plaas die poste van 1 114 werknemers by die maatskappy in gevaar. Die potensiële sluiting van die Kwezi-skag in die Rustenburg-gebied van Suid-Afrika is die rede vir die oorweging van hierdie stap, wat wesenlike implikasies vir die betrokke werkers inhou. Die maatskappy het hierdie proses geïnisieer in reaksie op volgehoue finansiële uitdagings en die uitputting van ekonomies ontginbare reserwes by die skag.
Diepte van die probleem by Kwezi
Die Kwezi-skag is 'n 24-jaar-oue platinagroepmetale (PGM)-mynbou-operasie. Die operasie het toenemend moeilik geword om finansieel volhoubaar te wees namate sy ekonomies ontginbare reserwes uitgeput raak en produksie daal. Kwezi is 'n volwasse ondergrondse PGM-skag binne Sibanye-Stillwater se Rustenburg-operasie. Hierdie volwassenheid dra by tot die uitdagings wat die myn tans in die gesig staar, aangesien die makliker ontginbare dele van die erts liggaam reeds verwerk is.
Mynbou het die grense van die goedgekeurde mynlisensiegebied bereik. Dit beteken dat verdere uitbreiding binne die huidige lisensiegebied nie meer moontlik is nie, wat die produksiekapasiteit verder beperk. 'n Voorgestelde Kwezi Shallows-projek, wat 'n moontlike oplossing vir die beperkte reserwes kon bied, het nie gevorder nie weens besware van belanghebbendes, appèlle en vertragings in die verkryging van die nodige goedkeurings. Hierdie struikelblokke het die maatskappy se vermoë om nuwe ontginbare gebiede te ontwikkel, ernstig belemmer.
Gedurende die eerste helfte van 2026 het Kwezi 20 658 4E-onse geproduseer. Hierdie produksie het minder as 3% verteenwoordig van Sibanye-Stillwater se totale bestuurde en toerekenbare Suid-Afrikaanse PGM-produksie van 734 645 4E-onse vir dieselfde tydperk. Die lae bydrae van Kwezi tot die maatskappy se algehele produksie onderstreep die marginale aard van die operasie in vergelyking met ander bates. Die afname in produksie en die hoë bedryfskoste per eenheid het die skag se finansiële posisie aansienlik verswak.
Finansiële implikasies en verliese
Kwezi-skag het gedurende 2024 verliese van ongeveer R208 miljoen aangeteken, wat die finansiële druk op die operasie onderstreep. Hierdie verliese is 'n aanduiding van die uitdagings om die myn winsgewend te bedryf in die lig van dalende reserwes en stygende bedryfskoste. Die volgehoue verliese het 'n direkte impak op die maatskappy se algehele winsgewendheid en sy vermoë om in ander, meer lewensvatbare projekte te belê.
Die mynbou-operasie het ook in 2025 verliese van R91 miljoen gely, wat die volgehoue finansiële las vir Sibanye-Stillwater toon. Ten spyte van pogings om koste te bestuur en operasionele doeltreffendheid te verbeter, bly die skag onder druk. Hierdie opeenvolgende jare van verliese het die noodsaaklikheid van 'n strategiese hersiening van die Kwezi-operasie beklemtoon.
Voorspellings dui daarop dat Kwezi gedurende die tweede helfte van 2026 weer verliese sal aanteken namate produksie verder daal. Hierdie afname in produksie, gekoppel aan die reeds bestaande finansiële probleme, dra by tot die oorweging van die skag se sluiting. Die langtermynvooruitsigte vir die skag bly uitdagend, selfs met moontlike verbeterings in kommoditeitspryse.
Die pad vorentoe: Konsultasie en impak
Die konsultasieproses wat deur Sibanye-Stillwater geïnisieer is, kan moontlik lei tot die sluiting of herstrukturering van sy Kwezi-skag naby Rustenburg. Hierdie stap word oorweeg te midde van die skag se finansiële uitdagings en uitgeputte reserwes, wat die maatskappy dwing om moeilike besluite oor die toekoms van die operasie te neem. Die maatskappy ondersoek alle moontlike opsies tydens hierdie proses, insluitend alternatiewe vir die voortsetting van die operasie of die versagting van die impak van 'n moontlike sluiting.
Alhoewel die Kwezi-skag verliese getoon het, het hoër platinagroepmetale (PGM)-pryse die operasie gehelp om gedurende die eerste helfte van 2026 terug te keer na positiewe marges. Hierdie tydelike verbetering bied egter nie 'n langtermynoplossing vir die onderliggende kwessies van uitgeputte reserwes en hoë bedryfskoste nie. Die maatskappy monitor die kommoditeitsmarkte fyn om strategiese besluite te neem, maar die strukturele probleme van die myn bly bestaan.
Die voorgestelde aksie affekteer 'n beduidende aantal werknemers, insluitend ongeveer 781 permanente werknemers en 333 kontrakwerknemers. Dit bring die totale aantal poste wat op die spel is op 1 114 te staan. Die maatskappy het aangedui dat dit bewus is van die sosio-ekonomiese impak wat so 'n besluit op die werkers en hul afhanklikes sal hê. Die verlies van hierdie poste sal 'n beduidende uitdaging vir die plaaslike gemeenskap in die Rustenburg-gebied inhou.
Die Suid-Afrikaanse arbeidswetgewing vereis dat werkgewers en werknemerverteenwoordigers met mekaar moet konsulteer oor moontlike alternatiewe voordat afleggings gefinaliseer kan word. Hierdie konsultasieproses is daarop gemik om te verseker dat alle redelike opsies oorweeg word om die impak op die betrokke werknemers so veel as moontlik te versag. Dit sluit in die moontlikheid van herontplooiing na ander Sibanye-Stillwater-operasies of die aanbied van vrywillige skeidingspakkette. Die maatskappy is daartoe verbind om hierdie proses deursigtig en in goeder trou te hanteer, met inagneming van die welstand van sy werknemers.
