Die nuwe Kommissaris van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SARS), Johnstone Makhubu, het 'n sagter benadering tot belastingbetalers ingeslaan, en beklemtoon die bou van verhoudings bo bloot die jaag na syfers. Makhubu het tydens die 13de Jaarlikse Belasting Indaba gespreek, waar hy SARS se visie vir 'n nuwe era van belastingadministrasie uiteengesit het. Hierdie jaarlikse geleentheid dien as 'n belangrike platform vir dialoog oor belastingkwessies en beleidsrigtings in Suid-Afrika. Hy het Edward Kieswetter op 1 Mei 2026 as SARS Kommissaris opgevolg. Onder Kieswetter het SARS 'n rekord belastinginvordering van R2 biljoen in die afgelope finansiële jaar behaal, wat 'n stewige grondslag vir die nuwe kommissaris bied.
Makhubu het gesê SARS se sukses op lang termyn berus op die kweek van "’n betroubare, bekwame en volhoubare instelling." Hy het benadruk dat die inkomstediens se sukses nie net gemeet moet word aan die inkomste wat ingevorder word nie, maar ook aan hoe dit belastingbetalers behandel en hul vertroue verdien. "’n Inkomste-administrasie moet nie net beoordeel word aan wat dit invorder nie, maar aan hoe dit belastingbetalers behandel, hoe dit homself gedra, en of dit die vertroue van die mense wat dit bedien, verdien," het Makhubu verduidelik. Hy het bygevoeg: "Inkomste is ons mandaat, maar vertroue is ons lisensie om te opereer." Hierdie stelling onderstreep 'n fundamentele verskuiwing in die organisasie se filosofie, weg van 'n suiwer invorderingsgerigte benadering na een wat meer holisties is en op verhoudings gefokus is.
Visie vir 'n Nuwe Era
Die volgende fase van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SARS) sal daarop fokus om verbeterde dienslewering, duideliker prosesse, vinniger probleemoplossing en nouer betrokkenheid by belanghebbendes te bewerkstellig. Hierdie benadering poog om die verhouding tussen die belastinggaarder en die belastingbetaler te versterk deur meer toeganklike en doeltreffende interaksies. Die inisiatiewe sal na verwagting die algehele ervaring vir belastingbetalers verbeter en die kompleksiteit van belastingverpligtinge verminder, wat uiteindelik tot hoër nakomingsyfers sal lei.
SARS beoog verder om nakoming te vereenvoudig, nie-nakoming op te los en om die ontwikkelende behoeftes van belastingbetalers aan te spreek. Dit behels die hersiening van bestaande stelsels en prosedures om dit meer gebruikersvriendelik te maak. Die doel is om 'n omgewing te skep waar belastingbetalers makliker aan hul verpligtinge kan voldoen en waar uitdagings wat tot nie-nakoming lei, proaktief geïdentifiseer en aangespreek word. Deur hierdie proaktiewe benadering hoop SARS om die onderliggende oorsake van nie-nakoming aan te spreek, eerder as om slegs op bestraffende maatreëls te fokus.
Uiteindelik moet nakoming 'n natuurlike uitkoms wees van gemak, deursigtigheid en samewerking. Deur die prosesse so eenvoudig en deursigtig moontlik te maak, en deur 'n kultuur van samewerking te bevorder, glo SARS dat belastingbetalers meer gewillig sal wees om hul deel te doen. Hierdie holistiese benadering is daarop gemik om 'n positiewe verhouding te bou wat op wedersydse vertroue en begrip gebaseer is, en sodoende die langtermyn volhoubaarheid van die belastingstelsel te verseker.
Modernisering en Tegnologie
Die program genaamd SARS Modernisation 3.0 is daarop gemik om 'n intelligente belasting- en doeane-administrasieplatform te skep. Hierdie platform sal data, outomatisering en kunsmatige intelligensie (KI) benut om die doeltreffendheid en akkuraatheid van die inkomstediens se bedrywighede te verbeter. Die inisiatief sal die manier waarop belastingbetalers met SARS interaksie het, stroomlyn en die verwerking van inligting versnel, wat lei tot vinniger terugvoer en besluitneming.
Sleutelmoderniseringsinisiatiewe sluit die verbetering van BTW-, doeane- en aksyns-prosesse in, wat daarop gemik is om nakoming te vereenvoudig en bedrog te bekamp. Hierdie verbeteringe sal help om die integriteit van die belastingstelsel te handhaaf en billikheid vir alle belastingbetalers te verseker. Sal saakbestuur verbeter word, wat 'n meer vaartbelynde benadering tot die hantering van belastingbetaler-navrae en -geskille moontlik maak. Die verhoogde gebruik van digitale identiteit en kunsmatige intelligensie sal verder bydra tot veiliger en doeltreffender interaksies, terwyl die risiko van foute verminder word en die spoed van transaksies verhoog word.
Tegnologie sal 'n aanvullende rol speel, eerder as om menslike funksies te vervang, in die verbetering van uitkomste. Die fokus is op die skep van 'n sinergie tussen menslike kundigheid en tegnologiese vermoëns, waar masjiene roetine-take hanteer en mense kan konsentreer op meer komplekse probleme en die bou van verhoudings met belastingbetalers. Hierdie benadering verseker dat die menslike element in die administrasie behou word, terwyl die voordele van gevorderde tegnologie ten volle benut word om 'n meer responsiewe en effektiewe inkomstediens te skep.
Die Rol van Vertroue en Samewerking
Kommissaris Johnstone Makhubu wil hê die verhouding tussen die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SARS) en sy belanghebbendes, veral belastingpraktisyns, moet verder ontwikkel as bloot transaksies en geskille. Hierdie standpunt onderstreep die verskuiwing na 'n meer samewerkende benadering wat langtermynvertroue en wedersydse begrip bevorder. Makhubu se visie behels 'n SARS wat proaktief met belastingbetalers skakel om nakoming te vergemaklik, eerder as om slegs op invordering te fokus. Hy het gesê dit moet "evolve beyond transactions and disputes", en beklemtoon die noodsaaklikheid van 'n dieper, meer betekenisvolle interaksie.
Die inkomstediens sal op vier sleutelprioriteite fokus om hierdie nuwe rigting te vestig. Dit sluit in die ontwikkeling van bekwame en etiese werknemers binne SARS, versnelde modernisering van stelsels, die versekering van volhoubare befondsing, en die bou van sterker verhoudings met alle belanghebbendes. Hierdie prioriteite is daarop gemik om 'n robuuste en betroubare belastingadministrasie te skep wat effektief en regverdig optree teenoor die publiek, en sodoende die vertroue van die nasie herwin en behou.
Makhubu se vorige ervaring as Adjunkkommissaris vir Belastingbetalerbetrokkenheid en Bedrywighede verskaf 'n grondslag vir hierdie strategie. In hierdie rol het hy reeds 'n diepgaande begrip van die interaksie tussen SARS en belastingbetalers opgedoen, asook die uitdagings en geleenthede wat in hierdie verhouding lê. Sy agtergrond is dus direk van toepassing op die nuwe klem op verhoudingsbou en die verbetering van die belastingbetaler-ervaring, wat 'n positiewe impak op die algehele belastinglandskap in Suid-Afrika sal hê. Die nuwe benadering dui op 'n SARS wat meer toeganklik, deursigtig en responsief wil wees teenoor diegene wat dit dien.
