President Cyril Ramaphosa se onlangs vrygestelde plan om Suid-Afrika se waterkrisisse op te los, bevat volgens kritici geen nuwe inisiatiewe nie. Die plan, wat gister bekend gemaak is, is 'n herhaling van bestaande strategieë en programme.
Hierdie jongste voorlegging volg op 'n belofte wat President Ramaphosa vroeër vanjaar gemaak het. In Februarie het Ramaphosa onderneem om 'n dringende nuwe plan van stapel te stuur om die voortslepende probleem van droë krane regoor die land te beëindig.
Herhaling Van Bestaande Inisiatiewe
Openbare-private vennootskappe, wat as 'n sleutelelement in die President se nuwe waterplan voorgehou word, is reeds moontlik ingevolge bestaande wetgewing. Hierdie soort samewerking is al lank 'n gevestigde meganisme vir projekte in Suid-Afrika en bied dus geen nuwe raamwerk vir die implementering van waterinfrastruktuur nie. Die gebruik daarvan is 'n herbevestiging van 'n bestaande benadering eerder as 'n innoverende oplossing vir die huidige krisis.
Verder is die Wet op Waterdienste Wysigingswetsontwerp verlede jaar reeds ingedien en lê dit tans voor die Portefeuljekomitee oor Water en Sanitasie. Hierdie wetsontwerp is daarop gemik om wetgewing rakende waterdienste te moderniseer en te verbeter, wat daarop dui dat daar reeds 'n proses aan die gang is om die watersektor te hervorm, onafhanklik van die nuut aangekondigde plan. Die President se aankondiging om 'n "nuwe wetgewende raamwerk" te ontwikkel, kom dus oorbodig voor.
Talle ANC-beheerde munisipaliteite is reeds onder Artikel 139-administrasie geplaas, juis weens hul onvermoë om basiese dienste, insluitend water, te lewer. Ten spyte van hierdie ingrypings, bly baie van hierdie munisipaliteite steeds disfunksioneel. Dit werp 'n skaduwee van twyfel oor die effektiewe implementering van enige nuwe plan, veral as dit staatmaak op dieselfde strukture wat voorheen misluk het.
Gebrek Aan Nuwe Oplossings
Die Demokratiese Alliansie (DA) het reeds lank gewerk aan 'n uitvoerbare en realistiese plan vir watersekerheid, wat die party as noodsaaklik ag vir die land se toekoms. Hulle het herhaaldelik die regering versoek om hierdie kwessie met die nodige dringendheid aan te spreek.
Verder is daar geen nuwe plan voorgelê om bekwame tegnici en ingenieurs in munisipaliteite in te bring nie. Dit is ’n kritieke leemte, aangesien vaardigheidstekorte en vakatures steeds 'n groot struikelblok is vir effektiewe waterbestuur en -infrastruktuuronderhoud op plaaslike vlak.
Die President het hierdie Waterkrisisplan vrygestel sonder om 'n begroting daarvoor bekend te maak. Sonder die toekenning van spesifieke fondse, bly dit onduidelik hoe die voorgestelde inisiatiewe en strategieë gefinansier sal word, wat die uitvoerbaarheid daarvan in die gedrang bring en kritici se bekommernisse oor die implementering versterk.
Ontstellende Waterverlies Syfers
Die President se nuwe dokument teiken hoër waterverliese as die regering se vorige maatstaf van 25%. Hierdie nuwe teiken vir waterverlies is om 39% van skoon drinkwater te vermors. Die Demokratiese Alliansie-beheerde Stad Kaapstad het sy waterverliese reeds tot 24% verminder, wat die haalbaarheid van laer verliese bewys. Hierdie syfer is selfs laer as die regering se ou teiken.
Landwyd behaal 74% van munisipale waterdiensverskaffers 'n "swak" of "kritieke" telling in assesserings vir drinkwater en/of afvalwater. Hierdie wye verspreiding van swak prestasie beklemtoon die omvang van die uitdaging wat die land in die gesig staar rakende waterbestuur en -infrastruktuur. Die voorgestelde toleransie vir byna 40% verliese wek ernstige kommer.
DA Se Verantwoordelikheid
Die Demokratiese Alliansie (DA) het onderneem om die grondwetlike reg op water te beskerm en te verseker. Die party is van mening dat toegang tot water 'n fundamentele reg is wat teen enige kompromie verdedig moet word, veral te midde van die land se waterkrisis. Hierdie verbintenis beklemtoon die DA se rol in die handhawing van goeie bestuur en deursigtigheid binne die sektor.
Dit is ook belangrik om daarop te let dat die Nasionale Waterbroninfrastruktuuragentskap reeds bestaan en tans geoperasionaliseer word. Hierdie agentskap is ontwerp om die bestuur en ontwikkeling van waterbroninfrastruktuur landwyd te sentraliseer en te verbeter. Die voortgesette implementering daarvan dui op 'n bestaande struktuur wat reeds in plek is om sommige van die uitdagings wat die watersektor in die gesig staar, aan te spreek.
