Polisie ondersoek moord op leier van anti-migrantgroep

Policemen in black anti-riot vests walk with anti-migrant protesters demanding better business opportunities for South Africans in Bellville - July 2026
Foto: Gallo Images via Getty Images via News

’n Gespesialiseerde polisie-eenheid het ’n ondersoek van stapel gestuur na die moord op ’n provinsiale leier van ’n anti-migrantgroep in Suid-Afrika. Andile Mvuyelwa Somgxada, die leier van March and March in die Gautengse provinsie, is vroeër vandeesmaand buite sy woning oos van Johannesburg geskiet. Hy is etlike dae later in die hospitaal aan sy beserings dood.

Groep se motief en bedreigings

Sandile Dube, woordvoerder vir March and March, het gesê die beweging glo dat mnr. Somgxada geteiken is vanweë hul veldtog om ongedokumenteerde migrante aan te spoor om die land te verlaat. Mnr. Dube het bygevoeg: "Dit lyk soos ’n georkestreerde huurmoordenaartipe moord." Hy het voorts verklaar dat March and March enige vorm van geweld verwerp. "Ons verwerp enige vorm van anti-wet," het hy gesê. Hierdie standpunt is geneem te midde van groeiende spanning rondom die groep se aktivisme.

Volgens Dube het ander leiers van March and March onlangs waarskuwings of doodsdreigemente ontvang. Hierdie dreigemente het kommer laat ontstaan oor die veiligheid van die beweging se sleutelfigure, veral ná die moord op mnr. Somgxada. Die aard van die dreigemente is nog nie in detail bekend gemaak nie, maar dit word as ernstig genoeg beskou om die groepering se leierskap te bekommer. Die polisie sal waarskynlik hierdie dreigemente as deel van hul ondersoek oorweeg.

March and March het vroeër ’n nie-amptelike sperdatum vir 30 Junie gestel waarteen alle migrante sonder geldige dokumente die land moes verlaat. Hierdie sperdatum het bygedra tot die hoë spanning en debat rondom die kwessie van onwettige immigrasie in Suid-Afrika. Die beweging se vasberadenheid om hierdie veldtog voort te sit, selfs ná die moord op hul leier, dui op die diepgewortelde oortuigings binne die organisasie.

Regering se migrasie-inisiatiewe

Die Suid-Afrikaanse regering het aangedui dat meer as 53 000 buitelandse burgers gedeporteer of gerepatrieer is sedert die aanvang van sy "migrasiebestuursveldtog" vyf weke gelede. Hierdie inisiatief is daarop gemik om die vloei van migrante en die status van diegene wat reeds in die land woonagtig is, te beheer.

Daar is tans meer as drie miljoen gedokumenteerde buitelandse burgers in Suid-Afrika. Hierdie syfer beklemtoon die omvang van die migrasiekwessie wat die regering en die samelewing in die gesig staar, te midde van die voortdurende debat oor immigrasie.

Intussen het die laaste vlug wat deur die Nigeriese regering gereël is onder sy vrywillige repatriasieskema, Woensdag in Lagos geland. Hierdie vlug het 306 passasiers vervoer wat vrywillig uit Suid-Afrika teruggekeer het.

Meer as 1 200 Nigeriërs het reeds onder die Nigeriese regering se vrywillige repatriasieprogram teruggekeer. Hierdie program bied 'n alternatiewe roete vir migrante wat na hul tuislande wil terugkeer, te midde van die toenemende druk en spanning oor migrasiekwessies in Suid-Afrika.

Nuwe arrestasies in Limpopo

Dinsdag is vyf mense in die Limpopo-provinsie in hegtenis geneem op aanklagte dat hulle hul as immigrasiebeamptes voorgedoen het. Hulle word daarvan verdink dat hulle onwettig geëis het dat buitelandse burgers die land verlaat. Hierdie arrestasies kom te midde van verhoogde spanning oor migrasiekwessies in Suid-Afrika en die onlangse moord op 'n anti-migrantgroepleier.

Die voorval in Limpopo het daartoe gelei dat 'n Nigeriese burger geïntimideer en gedwing is om sy besigheid te sluit. Die vermeende bedrieërs het na bewering opgetree op 'n wyse wat die vrees vir buitelandse burgers misbruik het. Die polisieondersoek in Limpopo sal nou fokus op die presiese omvang van hierdie misdrywe en of daar enige verband met breër anti-migrantveldtogte bestaan.

Polisie se verbintenis tot ondersoek

Die waarnemende polisiehoof, luitenant-generaal Puleng Dimpane, het bevestig dat ’n multidissiplinêre span aangestel is om die skietery te ondersoek. Luitenant-generaal Dimpane het verklaar: "Ons is daartoe verbind om ’n deeglike ondersoek te doen om die omstandighede rondom hierdie moord vas te stel en om aanspreeklikheid te verseker." Sy het verder benadruk dat die reg vir almal geld. "Die wet is ewe van toepassing op almal. Geen individu of groep het die bevoegdheid om immigrasie-inspeksies uit te voer, wettige status te verifieer, of mense uit gemeenskappe te verwyder nie," het sy bygevoeg. Hierdie verklaring onderstreep die polisie se standpunt dat slegs amptelike owerhede die mag het om wetstoepassing op die gebied van immigrasie toe te pas. Die ondersoek sal fokus op die identifisering van die verantwoordelike partye vir die moord op mnr. Somgxada.