Kirstenbosch Nasionale Botaniese Tuine, wat deur die Suid-Afrikaanse Nasionale Botaniese Instituut (Sanbi) geadministreer word, se toestand het drasties versleg, met dekades se plantversamelings wat uitsterf en die botaniese integriteit van die tuin ondermyn word. Hierdie agteruitgang wek toenemende kommer onder plantkundiges en jarelange vrywilligers wat die tuine se verval met lede oë aanskou. James Deacon, 'n plantspesialis en jarelange vrywilliger, het die bewering gemaak dat versamelings wat oor dekades opgebou is, stadig besig is om te sterf. Hy het verder gesê die Protea-versameling is minder as 'n derde van wat dit voorheen was, terwyl slegs 'n fraksie van die Ericas oorgebly het. Hierdie verlies aan diversiteit en omvang is 'n kritieke aanduiding van die probleme wat die tuine tans in die gesig staar.
Deacon beweer Kirstenbosch beskik nie meer oor 'n Protea- of Erica-kenner nie, wat die instandhouding van hierdie spesifieke versamelings verder bemoeilik. Die afwesigheid van gespesialiseerde kundigheid vir hierdie ikoniese Suid-Afrikaanse plantgroepe is 'n beduidende leemte wat direk bydra tot hul agteruitgang. Hierdie agteruitgang word ook beklemtoon deur 'n voormalige senior tuinboukundige, wat verklaar het dat 'n botaniese tuin sonder 'n funksionerende databasis vir lewende versamelings, in effek tot 'n park gereduseer word. Die kernfunksie van 'n botaniese tuin, naamlik navorsing en bewaring, word sodoende ondermyn, aangesien die wetenskaplike waarde en historiese rekords van die plantversamelings verlore gaan. Sonder akkurate en bygewerkte inligting is dit bykans onmoontlik om die genetiese diversiteit en oorsprong van die plante effektief te bestuur en te bewaar. Dit raak nie net die huidige versamelings nie, maar ook toekomstige navorsingsgeleenthede en bewaringstrategieë.
Deskundiges Sien Jare van Agteruitgang
Plantspesialis en jarelange vrywilliger James Deacon, wat reeds 19 jaar by die Kirstenbosch Nasionale Botaniese Tuine betrokke is, het die bewering gemaak dat die tuin hom nie meer vreugde bring nie, maar eerder “pyn en hartseer”. Deacon het geskryf: “Kirstenbosch was no longer a place that brought me joy, but pain and sadness. Walking through the nursery, I saw neglect, decay and death. Collections built over decades were slowly dying; the Protea collection was less than a third of what it had been, and only a fraction of the Ericas remained.” Hierdie waarneming dui op 'n diepgaande agteruitgang wat oor 'n lang tydperk ontwikkel het en 'n emosionele tol eis op diegene wat die tuine jare lank gekoester het. Sy jarelange betrokkenheid gee gewig aan sy kommer en beklemtoon die erns van die situasie.
Tydens 'n besoek aan die tuine is opgemerk dat verskeie skaars vetplante verskrompel of besig is om te vrot. Hierdie bevindings staaf die bewerings van agteruitgang en 'n gebrek aan behoorlike instandhouding van selfs die meer sensitiewe en skaars plantspesies. Die sigbare verval van hierdie versamelings dra by tot die algehele indruk van verwaarlosing en dui op 'n sistemiese probleem in die versorging van die tuine se kosbare bates. Die agteruitgang van skaars vetplante is veral kommerwekkend, aangesien dit dikwels unieke en onvervangbare spesies is wat spesifieke sorg en omgewingstoestande vereis om te floreer.
Professor Eugene Moll, 'n botanikus, het die kommer gedeel en gesê dat die tuine minder divers en meer homogeen geword het. Hierdie verandering is 'n direkte gevolg van die verlies aan spesifieke versamelings en die gebrek aan gespesialiseerde sorg wat nodig is om 'n ryk verskeidenheid van plantspesies in stand te hou. Hy het benadruk dat die heropbou van verlore plantversamelings 'n langtermynproses sal wees, wat nie oornag kan gebeur nie. Moll het opgemerk: "Having the qualification and then doing the job are two different things," wat die belangrikheid van praktiese ervaring en toewyding in die bestuur van 'n botaniese tuin onderstreep. Hy het verder gewaarsku: "To rebuild what’s been lost in 20 years is going to take another 10 years. It doesn’t happen overnight," wat die erns en die langtermyn-impak van die huidige agteruitgang beklemtoon. Die tyd en hulpbronne wat benodig word vir herstel, is aansienlik en onderstreep die noodsaaklikheid van onmiddellike ingryping.
Sanbi Se Verweer en Rekord
Nontsikelelo Mpulo, Sanbi se senior bemarkingsbestuurder, het die bewering dat versamelings aan die agteruitgaan is, betwis. Sy het aangedui dat jaarlikse skommelinge normaal is en aktiewe versamelingsbestuur weerspieël. Volgens Mpulo is hierdie fluktuasies deel van die natuurlike siklus en word dit deur die instituut gemonitor en bestuur, wat impliseer dat die situasie nie so ernstig is as wat kritici beweer nie. Sy het geargumenteer dat die dinamiese aard van botaniese versamelings natuurlike veranderinge behels wat nie noodwendig op verwaarlosing dui nie.
Sanbi het ook die bewering betwis dat Kirstenbosch se Brahms-databasisstelsel disfunksioneel is. Hulle het verklaar dat dit "deur 'n toegewyde biodiversiteit-inligtingsbestuurspan bestuur word en voortdurend vir lewende versamelings verbeter word". Hierdie stelling impliseer dat die databasis 'n integrale rol speel in die bestuur van die tuine se botaniese inligting en dat daar 'n deurlopende poging is om die doeltreffendheid daarvan te verseker, in teenstelling met die kritiek dat dit nie behoorlik funksioneer nie. Die instituut beklemtoon die belangrikheid van akkurate data vir bewaring en navorsing, en die voortgesette verbetering van die stelsel is 'n prioriteit.
Die instituut het bevestig dat drie tuinboukundige poste vakant is: 'n algemene tuin-tuinboukundige, 'n Protea-tuin-tuinboukundige en 'n vetplant-tuinboukundige. Hierdie vakatures is 'n erkenning van die behoefte aan gespesialiseerde kundigheid vir die instandhouding van verskillende plantversamelings binne die tuine, en die vul van hierdie poste is krities vir die handhawing van die tuine se botaniese integriteit. Die langtermyn impak van hierdie tekorte aan gespesialiseerde personeel is 'n punt van groot kommer vir diegene wat die toekoms van Kirstenbosch ter harte dra.
Wat die Protea-tuinboukundige pos betref, het Sanbi aangedui dat die werwing daarvan "voltooi is en op aanstelling gewag het". Dit dui op 'n positiewe ontwikkeling in die vul van hierdie kritiese rol wat noodsaaklik is vir die herstel en instandhouding van die Protea-versameling, wat volgens kritici ernstig agteruitgegaan het. Die snelle aanstelling in hierdie pos sal help om die kundigheid wat verlore gegaan het, te herstel en die versameling weer op koers te kry.
Die werwing vir die algemene tuin-tuinboukundige pos is ook geadverteer, soos deur Sanbi bevestig. Hierdie pos is belangrik vir die algehele estetiese en botaniese integriteit van die breër tuine, en die vordering met die werwingsproses dui op 'n poging om die personeeltekort aan te spreek en die daaglikse bedrywighede van die tuine te ondersteun. 'n Algemene tuinboukundige speel 'n sleutelrol in die algehele voorkoms en gesondheid van die tuine.
Sanbi het verder meegedeel dat die werwing van 'n vetplant-tuinboukundige "aan die gang is". Die vetplantversameling is 'n ander area wat aandag benodig, veral gegewe die sensitiwiteit van hierdie plante en die behoefte aan gespesialiseerde sorg om hul oorlewing te verseker. Die vordering met die vul van hierdie pos is 'n belangrike stap om die agteruitgang van hierdie spesifieke versameling hok te slaan.
Het Sanbi bevestig dat dit verkrygingsvoorskrifte ingevolge die Wet op Openbare Finansiële Bestuur volg. Hierdie verklaring onderstreep die instituut se verbintenis tot deursigtigheid en voldoening aan wetlike raamwerke in sy bedrywighede en finansiële bestuur, wat essensieel is vir 'n openbare instelling. Dit verseker dat alle finansiële transaksies en aanstellingsprosesse op 'n etiese en wettige wyse hanteer word, wat vertroue in die instituut se bestuur moet inboesem.
Verlies aan Vrywilligers en Finansiële Druk
Die Botaniese Vereniging van Suid-Afrika (BotSoc), 'n organisasie wat histories 'n belangrike rol gespeel het in die ondersteuning van Kirstenbosch, het 'n drastiese afname in lidmaatskap ervaar. Voorheen het BotSoc ongeveer 25 000 lede getel, maar dié syfer het intussen tot omstreeks 2 200 gedaal. Hierdie afname dui op 'n beduidende verlies aan vrywilligerondersteuning en finansiële bydraes wat voorheen vir die tuine beskikbaar was. Die vermindering in lidmaatskap het 'n direkte impak op die hulpbronne wat BotSoc aan die tuine kan bied, wat die finansiële druk verder verhoog.
Professor Eugene Moll het 'n spesifieke insident onthou waar die Botaniese Vereniging van Suid-Afrika vinnig ingegryp het. Toe 'n waterpomp onklaar geraak het, het BotSoc onmiddellik stappe gedoen om 'n plaasvervangende pomp aan te koop en te installeer. Hierdie voorbeeld illustreer die historiese vermoë van die vereniging om vinnige en kritieke ondersteuning te bied, wat die belangrikheid van hul rol in die instandhouding van die tuine onderstreep. Sulke vinnige reaksies is van onskatbare waarde vir die bedryf van 'n kompleks soos Kirstenbosch, en die verlies aan hierdie soort ondersteuning is 'n ernstige terugslag.
Ná die Covid-periode het die Suid-Afrikaanse Nasionale Botaniese Instituut (Sanbi) die reëling beëindig wat BotSoc-lede gratis toegang tot Kirstenbosch gegee het. Hierdie besluit het verder bygedra tot die spanning tussen die twee entiteite en het moontlik die dalende lidmaatskap van BotSoc beïnvloed, aangesien 'n belangrike voordeel vir lede weggeneem is. Die verlies van hierdie voordeel het baie lede laat heroorweeg hul lidmaatskap, wat 'n negatiewe spiraal vir BotSoc se finansiële en vrywilligerbasis geskep het. Dit het ook die historiese vennootskap tussen die twee organisasies verswak, tot nadeel van die tuine.
Toekoms en Herstelplanne
Professor Richard Cowling, 'n fynbos-ekoloog, het reeds in die vroeë 2010's tekens van agteruitgang begin waarneem. Sy vroeë waarnemings dui daarop dat die probleme wat Kirstenbosch tans ondervind, nie nuut is nie, maar oor 'n lang tydperk ontwikkel het. Hy meen die kern van die probleem lê by leierskap, met die bewering dat Sanbi gelei word deur "loopbaan-staatsamptenare wat die insig en passie ontbreek wat nodig is om 'n internasionaal beduidende botaniese tuin in stand te hou". Cowling se kritiek fokus op die bestuurstyl en die gebrek aan 'n diepgaande begrip van botaniese bewaring wat nodig is vir so 'n gesogte instelling. Hy het verder opgemerk dat, hoewel die aanstelling van 'n nuwe kurator positief is, "dit 'n heeltemal ander saak is om toe te laat dat kosbare versamelings verswak." Dit beklemtoon die noodsaaklikheid van proaktiewe bestuur en die voorkoming van skade, eerder as om slegs op herstel te fokus.
Kritici voer aan dat 'n tuin van Kirstenbosch se omvang dit nie kan bekostig om lang gapings in spesialisposte te hê nie. Die aanhoudende vakatures, soos die van 'n Protea-tuinboukundige, kan onherstelbare skade aan spesifieke versamelings aanrig, wat jare se moeite en bewaring in gevaar stel. Die verlies aan gespesialiseerde kennis en vaardighede is 'n direkte bedreiging vir die voortbestaan van unieke en bedreigde plantspesies. Sanbi het egter verklaar dat bestuur, ontwikkeling en instandhouding deurlopende, gemandateerde prosesse vir nasionale botaniese tuine is. Hierdie stelling impliseer 'n verbintenis tot die voortgesette sorg van die tuine, ongeag die uitdagings, en dui daarop dat die instituut die langtermynverantwoordelikheid vir Kirstenbosch se welstand ernstig opneem. Die uitdaging bly egter om hierdie verbintenis in tasbare resultate te omskep en die agteruitgang te stuit voordat dit onomkeerbaar word. Die toekoms van Kirstenbosch, 'n nasionale skat, hang af van die doeltreffende implementering van hierdie herstelplanne en die herstel van die nodige kundigheid en ondersteuning.
