Suid-Afrikaanse owerhede het 'n hantavirus-uitbraak bevestig ná 'n internasionale waarskuwing, met passasiers van 'n onlangse vaart en vlugte wat nou onder streng toesig is. Die opsporing van die virus het vinnig geskied, binne 24 uur ná 'n waarskuwing van internasionale kollegas. Drie mense is reeds oorlede in die uitbraak, insluitend 'n Nederlandse egpaar en 'n Duitse burger. Die virus is binne 24 uur ná die waarskuwing opgespoor, en Suid-Afrikaanse en Switserse owerhede het deur genetiese opeenvolging bevestig dat passasiers met die Andes-stam besmet is. Hierdie vinnige reaksie het die erns van die situasie onderstreep en die noodsaaklikheid van onmiddellike optrede beklemtoon.
Een Britse burger aan boord het op 27 April, nadat die skip Sint Helena verlaat het, siek geword en is tans in intensiewe sorg in Johannesburg, waar sy toestand verbeter. Die 69-jarige Nederlandse vrou, eggenote van die eerste pasiënt, het egter by 'n lughawe in Suid-Afrika ineengestort en is oorlede; sy het positief getoets vir die Andes-stam van hantavirus. Haar man, 'n 70-jarige Nederlander en die eerste pasiënt, is vroeër aan boord van die skip oorlede. Volgens berigte is drie persone met vermoedelike hantavirus Woensdagoggend van 'n vaartskip ontruim. Kontaknasporing is geïnisieer vir 82 passasiers en ses bemanningslede wat op 25 April op 'n vlug na Johannesburg was saam met die Nederlandse vrou wat later oorlede is. Hierdie omvattende nasporing poog om enige verdere verspreiding van die virus te voorkom en om alle moontlike kontakpersone te identifiseer en te monitor.
Skip se reis en die eerste gevalle
Die drie pasiënte wat hul lewens verloor het, was passasiers aan boord van die vaartuig MV Hondius, wat van Argentinië na die Kanariese Eilande via Kaap Verde gevaar het. Die eerste verdagte geval was 'n 70-jarige Nederlander wat op 11 April aan boord van die skip siek geword het met koors, hoofpyn, buikpyn en diarree. Hy is dieselfde dag aan boord oorlede. Hierdie aanvanklike geval het die alarmklokke laat lui en die begin van die ondersoek na die ongewone siektes aan boord gemerk.
Die MV Hondius het meer as 'n maand gelede vir die eerste keer uit Ushuaia, Argentinië, vertrek. Die skip het aanvanklik in Antarktika aangedoen voordat dit na Ushuaia teruggekeer en op 1 April weer vertrek het. Daarna het dit in Sint Helena aangedoen voordat dit Sondag buite Praia, Kaap Verde, geanker het. Die lang reisroete met verskeie aanlandings het die kompleksiteit van die kontaknasporingsproses aansienlik verhoog.
'n Britse burger aan boord het op 27 April siek geword nadat die skip Sint Helena verlaat het. Op 2 Mei is 'n Duitse burger aan boord van die MV Hondius oorlede, met simptome van longontsteking. Die man se eggenoot, 'n derde pasiënt, is in Sint Helena aan Hantavirus oorlede. Hierdie opeenvolgende sterftes en siektegevalle het die owerhede se kommer oor die omvang en aard van die uitbraak verdiep.
Twee bemanningslede, een Britse en een Nederlandse burger, ondervind tans akute respiratoriese simptome wat dringende mediese sorg vereis. 'n Sewende persoon het 'n ligte koors gerapporteer, maar voel nou goed. Die passasiers wat siek geword het, het simptome tussen 6 April en 28 April ontwikkel, wat 'n tydraamwerk vir die moontlike inkubasietydperk en blootstelling bied. Hierdie tydlyn is deurslaggewend vir epidemiologiese ondersoeke.
Ondersoeke en kontakopsporing
Gesondheidsminister dr. Aaron Motsoaledi het Woensdagoggend die parlement se portefeuljekomitee oor gesondheid ingelig oor die jongste ontwikkelinge rakende die hantavirus-uitbraak. Tydens sy verslag het hy die erns van die situasie beklemtoon en die stappe wat geneem word, uiteengesit. Kontakopsporing het reeds 62 mense geïdentifiseer wat moontlik met die pasiënte in aanraking gekom het. Van hierdie individue is 42 reeds opgespoor en word hulle tans gemonitor vir enige tekens van die virus. Kontakopsporing het begin selfs voordat die spesifieke patogeen geïdentifiseer kon word, wat die proaktiewe benadering van die owerhede onderstreep en hul toewyding aan openbare gesondheid toon.
Samewerking met kenners in Suid-Amerika en die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) is tans aan die gang om die situasie verder te ondersoek en te bestuur. Hierdie internasionale samewerking is noodsaaklik, gegewe die globale aard van die reis en die verspreiding van die vaartuig se passasiers. Drie individue is vanuit Kaap Verde ontruim en sal na Nederland reis vir verdere mediese aandag. Een van die ontruimde persone is die skip se dokter, wat verdere insig kan bied in die gebeure aan boord en waardevolle mediese inligting kan verskaf. Twee spesialisdokters vanuit Nederland sal na verwagting opdaan en sal by die vaartuig bly nadat dit Kaap Verde verlaat het, om voortgesette mediese ondersteuning en monitering te verseker.
Spaanse owerhede sal 'n volledige epidemiologiese ondersoek en ontsmetting uitvoer sodra die vaartuig by sy bestemming aankom. Dit is 'n kritieke stap om die verspreiding van die virus te beheer en te verseker dat die skip veilig is vir toekomstige gebruik. Airlink, die operateur van die vlug waarop die Nederlandse vrou wat later oorlede is, gereis het, het die Suid-Afrikaanse gesondheidsministerie voorsien van 'n passasierslys om die kontakopsporingsproses te vergemaklik. Hierdie samewerking tussen lugrederye en gesondheidsowerhede is noodsaaklik vir vinnige en doeltreffende reaksie op sulke gesondheidskrisisse.
Die Andes-stam en oordrag
Die infeksies word veroorsaak deur die Andes-stam van die hantavirus, wat oorheersend in Suid-Amerika voorkom. Hierdie spesifieke stam is die enigste hantavirus-stam wat bekend is vir mens-tot-mens-oordrag, alhoewel dit skaars is en baie noue kontak vereis. Die implikasie van mens-tot-mens-oordrag is 'n bron van kommer, veral in 'n beperkte omgewing soos 'n vaartuig. Hantavirus is 'n soönotiese siekte wat van wilde diere na mense oorgedra word en is endemies in die Amerikas. Volgens berigte is Suid-Afrikaanse rotte nie bekend daarvoor dat hulle hantavirus dra nie, wat 'n mate van gerusstelling bied vir die plaaslike bevolking.
'n Ander passasier wat voorheen aan boord van die MV Hondius was, het positief getoets vir hantavirus en word tans in 'n Switserse hospitaal behandel. Dokters het vasgestel dat hierdie pasiënt ook aan die Andes-stam van die virus ly. Die Andes-virus word primêr in Chili en Argentinië aangetref, het verslae aangedui, wat die waarskynlikheid verhoog dat die aanvanklike blootstelling in Suid-Amerika plaasgevind het. Volgens die CDC sterf ongeveer 38% van mense wat respiratoriese simptome van hantavirus ontwikkel, wat die hoë sterftesyfer van hierdie siekte beklemtoon en die erns van die situasie vir diegene wat besmet is.
Internasionale spanning oor dok-regte
Die Spaanse regering het aangedui dat dit die skip sal toelaat om oor ongeveer drie dae in Tenerife, een van die Kanariese Eilande, vas te meer. Plaaslike besware neem egter toe oor die planne vir die vaartuig om by die Kanariese Eilande aan te dok. Fernando Clavijo, die leier van die Kanariese Eilande, het sy teenkanting uitgespreek teen die skip se dokplanne daar. Hy het gesê: "Sonder inligting kan ek hulle nie toelaat om die Kanariese Eilande binne te gaan nie, want ons weet nie waarmee ons te doen het nie." Clavijo het ook 'n dringende vergadering met Spanje se eerste minister, Pedro Sánchez, aangevra om die saak te bespreek en 'n oplossing te vind wat die veiligheid van die eilandbewoners verseker. Die vrees vir 'n potensiële gesondheidskrisis op die eiland is 'n groot dryfveer agter hierdie besware.
Intussen het Oceanwide Expeditions, die toermaatskappy wat die skip bedryf, op 9 Mei aansoek gedoen om toestemming om in Tenerife aan te dok. Die vaartuig is tans voor die kus van Praia, die hoofstad van Kaap Verde, geanker, en wag op verdere instruksies. Die plan is dat die skip na die Kanariese Eilande sal vaar, 'n reis wat na verwagting drie dae sal duur, met Tenerife as die verwagte bestemming. Die onsekerheid oor die dok-regte skep 'n gespanne situasie vir almal aan boord en die owerhede wat betrokke is.
Risiko-beoordeling en passasiers se nood
Gesondheidsowerhede het benadruk dat die uitbraak nie 'n breër openbare gesondheidsrisiko inhou nie, danksy die streng maatreëls wat reeds ingestel is. Byna 150 mense, insluitend 17 Amerikaners, is steeds aan boord van die skip. Hulle word voortdurend gemonitor vir enige simptome van die virus. Tot op hede is agt gevalle van hantavirus geïdentifiseer, waarvan drie bevestig en vyf vermoedelik is. Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) het aangedui dat mens-tot-mens-oordrag moontlik onder die mense aan boord van die vaartuig plaasgevind het, wat die noodsaaklikheid van isolasie en streng higiëne-protokolle beklemtoon. Streng gesondheids- en veiligheidsprosedures is op die skip ingestel, insluitend isolasiemaatreëls, higiëneprotokolle en mediese monitering, om verdere verspreiding te beperk. Switserse owerhede het ook bevestig dat 'n man vir hantavirus by die Universiteitshospitaal Zürich behandel word, wat die internasionale omvang van die uitbraak verder onderstreep. Die wêreldgemeenskap bly waaksaam terwyl die situasie ontwikkel en verdere stappe geneem word om die uitbraak te beheer.
