Die boek "The Unsung Legends of Wentworth Football" van Lorraine Richards is onlangs by die Durban Internasionale Boekefees in uMhlanga bekendgestel. Dié publikasie belig hoe Durban gedurende die 1970's en 1980's 'n sentrum geword het vir "nie-rassige" sport, waar anti-apartheid-aktiviste sokker gebruik het om segregasiewette te omseil. Die bekendstelling van hierdie belangrike werk het die kollig geplaas op 'n dikwels oor die hoof gesiene aspek van die stryd teen apartheid, naamlik die rol van sport as 'n kragtige instrument vir sosiale verandering en weerstand. Durban het in hierdie tydperk 'n ware slagveld vir "nie-rassige" sport geword, waar die veld meer as net 'n speelplek was; dit was 'n simbool van vryheid en 'n platform vir protes teen 'n onregverdige stelsel.
In Durban het die Durban Central Football Association (DCFA) 'n spilpunt van weerstand geword. Hierdie organisasie het 'n sentrale rol gespeel in die mobilisering van spelers en gemeenskappe teen die rasse-segregasie wat deur die apartheidsregering afgedwing is. Plekke soos Curries Fountain en sportvelde in Merebank en Wentworth het vrye sones verteenwoordig waar gemeenskappe saamgekom het sonder die beperkings van rassewette. Hierdie plekke het veilige hawens gebied waar mense van verskillende agtergronde vrylik kon interaksie hê en 'n gedeelde passie vir sokker kon uitleef. Curries Fountain Stadion was verder ook 'n politieke broeikas, waar idees en strategieë teen die apartheidsregering geslyp is, en waar die kieme van 'n nuwe, regverdiger samelewing geplant is. Dit was 'n plek waar sport en politiek onlosmaaklik verbind is in die strewe na vryheid.
Die Veld as Vryheidsruimte
Plaaslike, onafhanklike sokkerverenigings het geweier om te affilieer met regeringsgesanksioneerde, rassegesegregeerde sportliggame. Hierdie weiering was 'n direkte daad van verset teen die apartheidsbeleid wat sport wou gebruik om rasseverdeling te versterk. Die Durban Central Football Association (DCFA) het, gelei deur die beginsels van die Suid-Afrikaanse Sportraad (SACOS), spelers van alle rasse – Afrikane, Indiërs en Kleurlinge – genooi om in dieselfde liga te speel. Hierdie benadering was revolusionêr vir sy tyd en het 'n direkte uitdaging aan die regering se rassewetgewing gestel. Hierdie ligas het die Groepsgebiede Wet heeltemal geïgnoreer, en het sodoende 'n alternatiewe werklikheid geskep waar ras geen rol gespeel het in die deelname aan sport nie. Duisende ondersteuners het die pawiljoene propvol gepak om na hierdie geïntegreerde spanne te kyk, wat 'n multirassige teenkultuur geskep het wat direk teen die apartheidstelsel ingedruis het. Die aanblik van mense van verskillende rasse wat saam juig vir dieselfde span, was 'n kragtige visuele bewys van die moontlikheid van 'n verenigde Suid-Afrika. Hierdie byeenkomste het 'n gevoel van eenheid en gemeenskap gesmee wat die grense van rasse-skeiding oorskry het.
Klubs en spelers moes kreatief raak om nie-rassige sokker aan die lewe te hou weens gereelde klopjagte deur die polisie en Groepsgebiede-inspekteurs. Die owerhede het probeer om hierdie geïntegreerde sportbyeenkomste te ontwrig en te verbied, wat die aktiviste en spelers gedwing het om vindingryk te wees in hul weerstand. Soms het spelers registrasiekaarte vervals om deelname moontlik te maak; dit het gebeur dat 'n swart speler onder 'n generiese of veranderde naam geregistreer is om sodoende die rassebeperkings te omseil. Hierdie dade van burgerlike ongehoorsaamheid het die diepte van hul toewyding aan nie-rassige sport getoon. Een so 'n geval was Wellington Meth, wat die alias Wellington Mathe gebruik het om vir Lamontville Golden Arrows te speel, en sodoende die stelsel uitoorlê het om sy passie vir die spel uit te leef. Baie spelers het ook in die geheim vir twee verskillende klubs gespeel – een in 'n gesegregeerde liga en die ander in 'n onafhanklike liga – om hul liefde vir die spel te handhaaf en terselfdertyd 'n standpunt teen ongelykheid in te neem. Hierdie dubbele lewens was 'n bewys van die uithouvermoë en vindingrykheid van diegene wat geweier het om deur apartheid gedefinieer te word.
Curries Fountain: Meer as Sport
Organisasies soos die Natal Indian Congress (NIC), vakbonde en die Swartbewussynsbeweging het sokkerwedstryde by Curries Fountain dikwels as dekmantel vir politieke organisering gebruik. Die stadion het 'n veilige hawe geword vir die verspreiding van anti-apartheid-idees en die mobilisering van massas. Hierdie byeenkomste het 'n unieke geleentheid gebied om gemeenskappe te mobiliseer en boodskappe te versprei in 'n tydperk van intense onderdrukking, aangesien ander vorme van politieke byeenkomste streng verbode was. Die teenwoordigheid van groot skares by sportgeleenthede het 'n mate van beskerming teen direkte staatsinmenging gebied, aangesien dit moeilik was vir die owerhede om sulke groot byeenkomste te ontbind sonder om internasionale aandag en kritiek te ontlok.
Dit was vir die apartheidsregering moeilik om 'n sokkerwedstryd wettiglik te verbied, aangesien sportgebeure 'n algemeen aanvaarde sosiale aktiwiteit was. Hierdie wettige skuiwergat het aktiviste 'n platform gegee wat andersins onmoontlik sou wees om te verkry. Die owerhede het dit uitdagend gevind om redes te verskaf waarom 'n sportbyeenkoms, waar politieke besprekings plaasgevind het, gestaak moes word sonder om 'n openbare reaksie te ontketen. Die staat het gesukkel om 'n wettige basis te vind om in te gryp, aangesien die byeenkomste tegnies as sportgeleenthede geklassifiseer is.
Aktiviste het die rustyd, die aanloop tot wedstryde en die skares ná die wedstryd benut om pamflette te versprei, toesprake te lewer en bevrydingsliedere te sing. Hierdie oomblikke is strategies gebruik om die gemeenskap in te lig en hul weerstand teen die regering se beleid te versterk. Die gees van saamhorigheid wat tydens sportbyeenkomste ontstaan het, het 'n vrugbare grond vir politieke bewusmaking geskep en het gehelp om die boodskap van bevryding wyd te versprei onder die onderdrukte massas.
'n Treffende voorbeeld hiervan is die 1974 'Frelimo Rally', wat onder die dekmantel van sportbyeenkomste by Curries Fountain georganiseer is. Hierdie saamtrek het die geleentheid gebied om solidariteit met die bevrydingsbeweging in Mosambiek te toon, terwyl dit vir die owerhede voorgehou is as deel van 'n sportfees. Dit het die vindingrykheid van die aktiviste gedemonstreer om selfs die strengste wette te omseil en 'n kragtige politieke verklaring te maak. Hierdie gebeurtenis het die wêreld gewys hoe sport gebruik kon word as 'n instrument vir politieke uitdrukking en solidariteit.
Die Boek en Sy Erfenis
Nog 'n bekendstelling van die boek "The Unsung Legends of Wentworth Football" is vir 29 Augustus beplan. Hierdie geleentheid sal by Die Blue Roof Welstandsentrum in Wentworth plaasvind. Die keuse van Wentworth as die ligging vir die tweede bekendstelling is strategies, aangesien die gebied 'n ryk geskiedenis het van weerstand teen apartheid deur sport, spesifiek sokker. Dit beklemtoon die skrywer se verbintenis om die verhale van plaaslike gemeenskappe en hul bydrae tot die stryd teen segregasie uit te lig. Die sentrum bied 'n toepaslike agtergrond vir die voortsetting van die dialoog oor die erfenis van sokker as 'n instrument vir sosiale verandering. Die bekendstelling in Wentworth sal na verwagting verdere insig bied in hoe sport in die 1970's en 1980's 'n platform vir eenheid en aktivisme geskep het. Dit sal ook die geleentheid bied om die stories van die sokkerhelde, wat dikwels onbesonge gebly het, direk met die gemeenskap te deel wat hul stryd eerstehands beleef het. Die boek dien as 'n belangrike rekord van hierdie vergete helde en hul onmisbare bydrae tot die bevrydingstryd, en verseker dat hul nalatenskap nie verlore gaan vir toekomstige geslagte nie.
