'n Beplande vergadering van die Portefeuljekomitee wat by die Nasionale Finansiële Hulpskema vir Studente (NSFAS) se hoofkwartier sou plaasvind, kon nie voortgaan nie. Die mislukking spruit uit die Minister van Hoër Onderwys, Wetenskap en Innovasie, Buti Manamela, se versoek vir bykomende tyd om sy aanbieding te finaliseer en gehalte te verseker. Hierdie optrede het die vergadering, wat 'n belangrike bespreking oor die finansiële bystandskema sou wees, tot stilstand gebring. Die situasie het vrae laat ontstaan oor die paraatheid vir die beplande samesprekings.
Oorsigvergadering misluk weens gebrek aan inligting
Minister Buti Manamela sou Parliament inlig oor die besluit om NSFAS onder administrasie te plaas, ingevolge Artikels 17A tot 17D van die NSFAS-wet. Hierdie aanbieding was 'n deurslaggewende komponent van die beplande oorsigvergadering, waar die Minister se verduideliking van die administrasieproses en die implikasies daarvan vir die finansiële hulpskema verwag is. Die doel was om deursigtigheid te verseker en die wetgewer op hoogte te bring van die stappe wat geneem word om die skema te stabiliseer. Die afwesigheid van hierdie inligting het 'n vakuum geskep wat die voortsetting van die vergadering onmoontlik gemaak het. Dit het ook vrae laat ontstaan oor die paraatheid van die departement om die voorgestelde administrasie volledig aan die portefeuljekomitee te verduidelik. Die uitstel impliseer dat die nodige besonderhede en motiverings vir die besluit nog nie gereed was vir parlementêre skrutinering nie, wat die komitee in 'n onsekere posisie gelaat het.
Minister se verskoning en bewerings van wegsteek
Die vergadering, wat krities was vir deursigtigheid oor die bestuur van NSFAS, het in duie gestort omdat nóg die Departement van Hoër Onderwys en Opleiding (DHET) nóg NSFAS hul aanbiedings vooraf ingedien het. Hierdie versuim het beteken dat die Portefeuljekomitee nie oor die nodige dokumentasie beskik het om 'n sinvolle bespreking te voer of toereikende oorsig uit te oefen nie. Die afwesigheid van hierdie sleuteldokumente, wat die grondslag vir die komitee se ondersoek sou vorm, het die voortsetting van die samesprekings onmoontlik gemaak. Dit laat die vraag ontstaan waarom die betrokke instansies nie daarin kon slaag om aan hierdie basiese vereiste te voldoen nie, veral gegewe die dringendheid en die openbare belang van die saak. Die situasie het die komitee se vermoë om sy grondwetlike plig na te kom, ernstig belemmer.
DA eis deursigtigheid en hervorming van NSFAS
Die Demokratiese Alliansie (DA) het gevolglik bevraagteken wat Minister Manamela probeer wegsteek vir die Parlement en die publiek, gegewe die uitstel van die oorsigvergadering. Die party het sy kommer uitgespreek oor die gebrek aan deursigtigheid rondom die besluit om die Nasionale Finansiële Hulpskema vir Studente (NSFAS) onder administrasie te plaas.
Die DA is oortuig dat die Parlement nie opsy geskuif of vertraag kan word in die uitoefening van oorsig oor besluite van hierdie omvang nie, veral wanneer dit 'n multibillion-rand openbare entiteit raak wat sentraal staan tot die toekoms van duisende studente. "Die DA glo die Parlement kan nie opsy geskuif of vertraag word in die uitoefening van oorsig oor besluite van hierdie omvang nie, veral wanneer dit 'n multibillion-rand openbare entiteit sentraal tot die toekoms van duisende studente behels," het die party verklaar.
Die opposisieparty stel voor dat NSFAS met 'n nuwe gedesentraliseerde studentefinansieringsmodel vervang word. Hulle glo geakkrediteerde hoëronderwysinstellings behoort hul eie befondsing te administreer om groter doeltreffendheid en aanspreeklikheid te verseker.
Implikasies vir studente en staatsfinansies
Die NSFAS-administrateur, Professor Hlengani Mathebula, het vroeër kommer uitgespreek oor bestuurs- en finansiële kwessies rakende die deelname van voormalige raadslede. Die DA herhaal sy oproep vir die afskaffing van NSFAS in sy huidige vorm. Dit behels 'n nuwe gedesentraliseerde studentefinansieringsmodel.
