Die werkende klas in Suid-Afrika verkeer onder beleg weens stygende lewenskoste en toenemende werkloosheid. Cosatu beplan 'n nasionale betoging om aandag te vestig op hierdie kritieke kwessies wat miljoene Suid-Afrikaners raak. Die vakbondfederasie argumenteer dat die private sektor sy rol moet speel deur leefbare lone te betaal, loonverhogings toe te staan om werkers teen inflasie te beskerm, en sy "skandelike loongapings" te verminder.
Die druk op werkers is tasbaar, en inflasie knou die koopkrag van huishoudings. Ten spyte van hierdie uitdagings, het die Implementering van die Twee Pot-aftreestelselhervormings egter 'n broodnodige R70 miljard in die sakke van 4 miljoen hoogs verskuldigde werkers geplaas, wat 'n mate van verligting bied. Cosatu se betoging sal poog om regerings- en sakeleiers te dwing om meer te doen om die lewens van gewone Suid-Afrikaners te verbeter.
Werkers Onder Druk: Lewenskoste Styg
Die Kongres van Suid-Afrikaanse Vakbonde (Cosatu) beplan ’n nasionale betoging teen die stygende lewenskoste vir Vrydag 19 Junie. Volgens Cosatu is “die werkende klas onder beleg van die toenemend pynlike lewenskoste, stygende werkloosheid en die daaropvolgende krisisse van armoede, ongelykheid, misdaad, korrupsie en oorbelaste openbare dienste.” Hierdie aksie is daarop gemik om aandag te vestig op die finansiële druk wat huishoudings in Suid-Afrika ervaar.
Die vakbondfederasie beklemtoon dat die eindelose hofuitdagings vir die implementering van die Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) moet eindig. Hulle voer aan dat die voortdurende vertragings die toegang tot bekostigbare gesondheidsorg vir miljoene Suid-Afrikaners belemmer. Cosatu het verder verklaar: “Ons moet egter bekommerd wees oor die lot van miljoene werkende-klas en toenemend middelklas gesinne, met die meeste wat in skuld verdrink en bloot leen om noodsaaklikhede of ander skuld te betaal.”
Dring Cosatu daarop aan dat die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) meer hulpbronne toegewys moet word om die belastingnakomingkoers van 68% tot 75% teen 2029 te verhoog. Hierdie stap is bedoel om staatsinkomste te verhoog en sodoende dienste te verbeter. Brandstofpryse het die afgelope paar maande verdubbel, wat die finansiële las op werkers aansienlik verhoog het, aangesien hulle gemiddeld sewe familielede onderhou.
Cosatu het 'n beroep gedoen op alle rolspelers: “Net soos ons kollektief as 'n nasie saamgespan het om Covid-19 suksesvol te verslaan, so moet die regering en sakeleiers saam met arbeid en die samelewing werk om ons stygende lewenskoste en die ernstige sosio-ekonomiese krisisse wat dit onderlê, aan te pak.” Die vakbond het vroeër vanjaar 'n suksesvolle veldtog gelei om GEMS se massiewe premieverhoging te verminder, wat die doeltreffendheid van kollektiewe aksie bewys. “Wat ons nie kan bekostig om te doen nie, is om die abnormale te normaliseer. Werkers verdrink. 'n Dapper en beslissende Marshall-plan om openbare dienste te herbou, ekonomiese groei te stimuleer, ordentlike werk te skep en die onbekostigbare lewenskoste aan te pak, is lankal nodig,” het Cosatu bygevoeg.
Kritiek op Staatsdiens en Eskom
Die padongelukfonds (RAF) moet dringend onder bekwame bestuur geplaas word en op 'n pad na finansiële volhoubaarheid beweeg, aldus Cosatu. Die vakbondfederasie beklemtoon die noodsaaklikheid daarvan om die fonds se bestuur te stabiliseer om te verseker dat dit sy verpligtinge teenoor slagoffers van padongelukke kan nakom.
Verder moet die Nasionale Tesourie en die Departement van Koöperatiewe Regering en Tradisionele Sake (COGTA) hul pogings verskerp om plaaslike regerings se kapasiteit te versterk. Dit is noodsaaklik sodat munisipaliteite doeltreffend basiese dienste kan lewer aan gemeenskappe regoor die land, wat 'n direkte impak op die lewenskwaliteit van burgers het.
Die hersiening van die brandstofheffing en ander belastings, waartoe die regering reeds sedert 2018 verbind het, word ook as onmiddellik noodsaaklik beskou. Hierdie maatreël kan 'n beduidende impak hê op die hoë lewenskoste wat tans 'n swaar las op Suid-Afrikaanse huishoudings plaas.
Met betrekking tot Eskom is daar 'n erkenning dat die kragvoorsiener daarin geslaag het om die krisis van beurtkrag te oorkom. Hierdie prestasie word gesien as 'n positiewe ontwikkeling vir die ekonomie en die daaglikse lewens van Suid-Afrikaners.
Ten spyte hiervan bly die kwessie van munisipale skuld aan Eskom 'n groot kommer. Hierdie skuld bedra tans 'n astronomiese R120 miljard en neem teen 'n ontstellende koers van R20 miljard jaarliks toe, wat die volhoubaarheid van die kragvoorsiener bedreig.
Om hierdie probleem aan te pak en die doeltreffende invordering van elektrisiteitsgelde te verseker, is dit volgens Cosatu nodig dat alle verbruikers na voorafbetaalde elektrisiteitstelsels oorgeskakel word.
Oproep tot Aksie: Regering en Private Sektor
Die regering en die private sektor moet dringend optree om die vlaag van afleggings te beëindig en terselfdertyd openbare indiensnemingsprogramme te vernuwe en uit te brei. Hierdie oproep is noodsaaklik om die groeiende werkloosheidskrisis in die land aan te spreek en sodoende miljoene huishoudings van broodnodige ondersteuning te voorsien. Dit sal ook help om die ekonomie te stabiliseer deur meer mense in die arbeidsmag te integreer.
'n Verdere punt van kommer is dat die inkomstedrempel vir ontvangers van die Nasionale Finansiële Hulpskema vir Studente (NSFAS) sedert die instelling daarvan agt jaar gelede nog nooit vir inflasie aangepas is nie. Hierdie statiese drempel beteken dat minder studente oor die jare kwalifiseer, ondanks die stygende lewenskoste en onderriggelde. Dit plaas 'n toenemende finansiële las op families wat sukkel om hul kinders se opvoeding te finansier.
Alhoewel daar kritiek op verskeie regeringsdepartemente is, het die regering wel positiewe stappe gedoen om verligting te bring vir die massiewe brandstofprysstygings. Hierdie ingrypings het gehelp om die impak van die skerp toenames in brandstofkoste op verbruikers en die breër ekonomie te versag, wat verhoed het dat die lewenskostedruk nog erger word. Dit is 'n erkenning dat die regering bewus is van die swaar las wat transportkoste op huishoudings plaas.
Die impak van transportkoste op die gemiddelde Suid-Afrikaanse werker is beduidend, met werkers wat gemiddeld 40% van hul lone aan vervoer bestee. Hierdie statistiek onderstreep die noodsaaklikheid van voortgesette pogings om brandstofpryse te beheer en die koste van openbare vervoer te verminder. So 'n hoë persentasie van inkomste wat aan vervoer bestee word, beperk die koopkrag vir ander noodsaaklike items en dra by tot finansiële stres onder die werkende klas.
