Die Suid-Afrikaanse Katolieke Biskoppekonferensie (SACBC) het Woensdag 20 Mei 2026 'n pastorale verklaring uitgereik wat die toenemende geweld teen buitelandse migrante in verskeie streke van Suid-Afrika aanspreek. Hierdie verklaring, wat die titel “Pastoral Statement on Violence Against Migrants in South Africa” dra, dien as 'n kragtige oproep tot aksie en besinning te midde van groeiende sosiale spanning. Die verklaring is deur kardinaal Stephen Brislin, president van die SACBC, onderteken, wat die gewig en erns van die boodskap onderstreep.
In hul verklaring veroordeel die biskoppe “onvoorwaardelik” – of soos hulle dit stel, “unequivocally” – die dade van geweld, intimidasie en gedwonge uitsetting teen migrante en vlugtelinge. Hulle het gesê sulke optredes “constitute a grave violation of human dignity and a betrayal of the values that should define our society.” Die biskoppe het verder bevestig: “Violence against migrants can never be justified, tolerated, or accepted.” Hierdie sterk bewoording laat geen twyfel oor die Kerk se standpunt oor die onaanvaarbaarheid van xenofobiese geweld nie. Die SACBC benadruk dat die menswaardigheid van elke individu onaantasbaar is, ongeag hul afkoms of immigrasiestatus.
Oorsake van spanning en lyding
Die biskoppe het verskeie diepgewortelde oorsake vir die spanning en lyding geïdentifiseer, insluitend onvervulde beloftes van menswaardigheid, insluiting en gelyke geleenthede. Hulle wys ook op aanhoudende tekortkominge in openbare dienste, toenemende ongelykheid en massiewe werkloosheid as bydraende faktore tot die huidige klimaat. Hierdie probleme, glo die SACBC, skep 'n vrugbare teelaarde vir onverdraagsaamheid en geweld, aangesien mense in wanhoop na sondebokke soek. Die verklaring beklemtoon dat hierdie onderliggende sosio-ekonomiese kwessies aangespreek moet word om 'n blywende oplossing vir die xenofobiese geweld te vind.
In Januarie 2023 het die biskoppe reeds “rassisme van 'n koloniale en apartheid-agtige aard” in die Suid-Afrikaanse samelewing veroordeel, 'n standpunt wat die institusionele aard van die probleem beklemtoon. Hierdie vroeëre verklaring het reeds die gevaar van dieperliggende vooroordele uitgelig wat nou in geweld teen migrante manifesteer. Kardinaal Stephen Brislin het in 2025 groepe aan die kaak gestel wat buitelanders toegang tot hospitale en skole weier. Die kardinaal het destyds benadruk dat “ongeag immigrasiestatus, elke persoon die reg het op mediese sorg en opvoeding.” Sy uitsprake het die Kerk se onwrikbare verbintenis tot universele menseregte en die beskerming van die kwesbaarstes onderstreep.
In 'n pastorale brief gedateer 4 Oktober, het kardinaal Brislin die praktyke wat buitelanders toegang tot noodsaaklike dienste “weier” as “diep afstootlik” beskryf. Hy het die Kerk se standpunt herhaal dat sulke diskriminasie onaanvaarbaar is en teen basiese menseregte indruis. Hierdie herhaalde veroordelings van hooggeplaaste kerkleiers toon die SACBC se volgehoue kommer oor die menseregte van migrante en vlugtelinge in Suid-Afrika. Die biskoppe se boodskap is 'n duidelike oproep tot aksie teen die uitsluiting en mishandeling van migrante, en 'n herinnering aan die morele verpligting om alle mense met respek te behandel.
Biskoppe se oproep aan politici
Die Suid-Afrikaanse Katolieke Biskoppekonferensie het 'n dringende beroep op politieke partye en kandidate vir openbare ampte gedoen om nie die kwessie van migrasie of die lyding van gemeenskappe vir politieke gewin uit te buit nie. Hulle het beklemtoon dat die uitdagings rondom migrante en vlugtelinge komplekse menslike vraagstukke is wat verantwoordelike leierskap en deernis vereis, eerder as om as 'n instrument vir stemwerwing gebruik te word. Die biskoppe het gewaarsku teen die gevaar van retoriek wat vrese aanwakker en verdeeldheid saai, veral in 'n tydperk waarin sosiale spanning reeds hoog is. Hulle het politici herinner aan hul morele verantwoordelikheid om eenheid te bevorder en oplossings te soek wat die waardigheid van alle mense respekteer, ongeag hul afkoms of status.
Die verklaring het verder aangedui dat die uitbuiting van kwesbare groepe vir politieke doeleindes die fondamente van 'n regverdige en vreedsame samelewing erodeer, en dat dit teen die waardes van ubuntu indruis. Die SACBC het ook die noodsaaklikheid van samewerking tussen alle sektore van die samelewing onderstreep om die onderliggende oorsake van migrasie en die gepaardgaande uitdagings aan te spreek. Hulle glo dat slegs deur 'n gesamentlike poging, gekenmerk deur empatie en begrip, blywende oplossings gevind kan word wat alle inwoners van Suid-Afrika bevoordeel. Die biskoppe se boodskap is 'n duidelike oproep tot etiese leierskap en 'n verwerping van populistiese benaderings wat die menslike koste ignoreer en eerder op korttermyn politieke gewin fokus. Hulle het ook 'n beroep op alle Suid-Afrikaners gedoen om xenofobiese sentimente te verwerp en 'n kultuur van aanvaarding en solidariteit te omhels.
Menseregtekommissie se kommer
Die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (SAMRK) het op 19 Mei 2026 “diepe kommer” uitgespreek oor verslae en video’s van gewelddadige aanvalle op ongedokumenteerde immigrante. Hierdie aanvalle, wat veral in KwaZulu-Natal voorgekom het, is deur die SAMRK as uiters ontstellend bestempel. Die Kommissie het beklemtoon dat sulke optrede teen die fundamentele menseregte van enige individu indruis, ongeag hul immigrasiestatus. Hulle het 'n beroep op owerhede gedoen om vinnig en doeltreffend op te tree om diegene wat vir die geweld verantwoordelik is, te identifiseer en te vervolg. Die SAMRK het ook die belangrikheid van die beskerming van kwesbare groepe in die samelewing onderstreep, en die noodsaaklikheid van 'n regstaatlike benadering tot die hantering van immigrasiekwessies. Die verklaring van die SAMRK, wat slegs 'n dag voor dié van die SACBC uitgereik is, beklemtoon die wydverspreide kommer oor die eskalerende geweld en die dringende behoefte aan ingryping.
Dieper wortels van die probleem
Die Suid-Afrikaanse Katolieke Biskoppekonferensie (SACBC) het aangedui dat die dieper wortels van die probleem lê in intense mededinging om skaars hulpbronne. Dit sluit in mededinging vir werkgeleenthede, behuising en openbare dienste, wat spanning skep tussen gemeenskappe en migrante. Hierdie mededinging word dikwels vererger deur die persepsie dat migrante plaaslike inwoners se geleenthede wegneem, wat 'n vrugbare teelaarde vir xenofobiese sentimente skep.
Benewens hierdie ekonomiese en sosiale druk, het die biskoppe ook kommer uitgespreek oor die gebrekkige grensbeheer. Die SACBC het in hul verklaring gestel: "Porous borders, corruption in the Ministry of Home Affairs, and irregular immigration procedures have eroded public confidence in the state’s ability to effectively manage migration." Hierdie faktore dra by tot 'n persepsie van onbeheerde migrasie en voed die frustrasie wat dikwels in geweld ontaard. Korrupsie binne die Ministerie van Binnelandse Sake en onreëlmatige immigrasieprosedures ondermyn verder die publiek se vertroue in die staat se vermoë om migrasie doeltreffend te bestuur, en skep 'n klimaat waarin wetteloosheid floreer. Die biskoppe het 'n beroep op die regering gedoen om hierdie sistemiese kwessies dringend aan te spreek om die wortels van die probleem te bekamp.
In hul pastorale verklaring het die biskoppe ook verwys na Pous Francis se Ensikliek "Fratelli Tutti" om die noodsaaklikheid van broederskap en sosiale vriendskap te onderstreep. Hierdie verwysing dien as 'n morele kompas en beklemtoon die Kerk se standpunt dat alle mense, ongeag hul agtergrond of status, met waardigheid behandel moet word. Die ensikliek roep op tot 'n wêreldwye verbintenis tot die beginsels van solidariteit en die aanvaarding van mekaar as broers en susters, wat direk ingaan teen die xenofobiese sentimente wat tot geweld teen migrante lei. Deur hierdie ensikliek aan te haal, herinner die SACBC die gelowiges en die breër samelewing aan die Christelike beginsels van liefde vir die naaste en die universele roeping tot menslike solidariteit.
