Die nuwe boek, "Beyond the Icon", wat Nelson Mandela se menslike eienskappe en gewone oomblikke belig, is Saterdag by die Homecoming Centre van die District Six Museum in Buitenkantstraat, Kaapstad, bekendgestel. Die publikasie deel minder bekende staaltjies wat Mandela se nederigheid en alledaagse gewoontes illustreer.
Een so 'n verhaal beskryf hoe Mandela in 1995 geduldig in die ry gestaan het om 'n dinee, aangebied deur Queen Elizabeth II aan bo die koninklike jag, te verlaat. Hierdie voorval beklemtoon sy bereidwilligheid om die protokol van 'n gewone burger te volg, selfs in die teenwoordigheid van koninklikes. Die boek onthul ook Mandela se gewoonte om self vir sy aankope te betaal, insluitend 'n jas, gummiestewels en 'n sambreel, wat sy onafhanklike en geaarde aard beklemtoon.
Linda Zama: 'n Lewenslange Band
Linda Zama, die skrywer van "Beyond the Icon", het die boek saamgestel uit leierskapslesse wat sy geleer het terwyl sy aan Nelson Mandela se sy gewerk het. Sy het 'n jarelange verbintenis met Mandela gehad, wat in die 1980's begin het toe sy hom met regsaangeleenthede bygestaan het terwyl hy nog in die tronk was. Zama het vertel hoe Mandela haar eenkeer gevra het vir 'n alleweer-jas, gummiestewels en 'n sambreel voor die volgende oggend, wat sy toewyding aan gewone lewenspraktyke onderstreep het.
Na Mandela se vrylating het Zama voortgegaan om hom te ondersteun, spesifiek deur te help met die bestuur van sy skole- en kliniekprojekte. Die boek bied insig in hierdie noue werksverhouding. Zama onthou ook 'n spesifieke insident waar Mandela en Graça Machel in 'n motor op pad huis toe was vanaf 'n Johannesburgse hospitaal. Hierdie oomblikke wys sy menslike kant en sy begeerte na normaliteit.
Zama het haar besorgdheid oor die huidige samelewing uitgespreek. "Hier in my geliefde land is ons besig om 'n sin van gemeenskap te verloor," het sy gesê. Sy het bygevoeg: "'n Sin van gemeenskap, ongeag ouderdom, van politieke verdeeldheid." Sy hoop dat die boek sal help om hierdie gevoel van gemeenskap te herstel. Oor Mandela se gewone aard het sy afgesluit: "Ek bedoel, wat meer kan ek sê? Daar is baie, baie dinge. Hierdie gewone persoon, wat net gewoon wou wees."
Mandela se Strewe na Gewoonheid
"Beyond the Icon" bied leierskapslesse wat diep gewortel is in die beginsels van ubuntu, spesifiek gerig op gewone mense wat leiding neem sonder om formele magsposisies te beklee. Dié fokus poog om die impak van alledaagse aksies en die rol van elke individu in die bou van 'n beter samelewing te beklemtoon, 'n sentiment wat Linda Zama gereeld uitgespreek het.
Zama het ook 'n insident onthou wat Mandela se begeerte om 'n gewone lewe te lei, onderstreep het: hy het daarop aangedring om self na 'n sportwinkel in sentraal Durban te gaan om stewels te koop. Hierdie daad, hoewel klein, illustreer sy weiering om afgesonder te word van die alledaagse ervarings van gewone burgers, selfs as 'n wêreldwye ikoon. Dit spreek boekdele van sy nederigheid en sy oortuiging dat niemand bo die gewone lewe verhewe is nie.
Zama, die skrywer van die boek, se eie agtergrond is in Mandawe, suid van Durban, waar sy grootgeword het. Sy het 'n BA-graad en 'n LLB verwerf, wat haar die nodige intellektuele en regsgrondslag gegee het om Mandela se nalatenskap te dokumenteer en te interpreteer. Sy het haar kommer uitgespreek oor die huidige sosiale landskap. "Hier in my geliefde land is ons besig om 'n sin van gemeenskap te verloor," het Zama gesê. Sy het bygevoeg dat dit 'n "sin van gemeenskap, ongeag ouderdom, van politieke verdeeldheid" is wat sy hoop die boek sal help herstel. Oor Mandela se inherente gewone aard het sy afgesluit: "Ek bedoel, wat meer kan ek sê? Daar is baie, baie dinge. Hierdie gewone persoon, wat net gewoon wou wees."
Die Skaduwee van Vryheid
Dr Iqbal Survé se naam het op 'n lys van ongeveer 100 sakeleiers en politici verskyn wat deur 'n vermeende regs-ekstremis opgestel is. Die sakeman en filantroop, Dr Iqbal Survé, het onthul dat dokters landwyd op bystand geplaas is op die dag toe Nelson Mandela in 1990 uit die tronk vrygelaat is, uit vrees dat hy vermoor kon word. Nelson Mandela is op 11 Februarie 1990 uit die tronk vrygelaat en het sy eerste toespraak as 'n vry man by die Kaapstadse Stadsaal gelewer. "My rol spesifiek was om 'n groep mediese professionele persone gereed te hê, nie om Madiba op te pas nie," het Dr Survé gesê. "Dit was nie die punt nie. Maar daar was 'n werklike risiko, wat later met Chris Hani gebeur het, dat daar 'n paar mal mense daar buite was." Dr Survé was die enigste dokter van die Wes-Kaap wat op bystand was, gepos na die Kaapstadse Stadsaal. "So 'n groep van ons in verskillende dele van die land wat dokters en ander amptenare was, ons rol was om daar te wees in die geval dat so iets gebeur," het hy verduidelik.
Chris Hani, die SAKP se hoofsekretaris, is in April 1993 doodgeskiet buite sy huis in Dawn Park, Boksburg. Dr Survé het bygevoeg: "Maar die werklike gevaar was as Madiba op die balkon was." Hy het gesê: "Ek het nie gedink iets sou binne die wagkamer gebeur nie." Tydens die gebeure het Eerwaarde Jesse Jackson sy enkel beseer nadat hy oor 'n skare opgetel is. 'n Reuters-fotograaf van die Verenigde Koninkryk het binne die Stadsaal van die trappe afgeval en sy bewussyn verloor. Dr Survé het ook gesê: "Daar is tans 'n geheueverlies in ons land en mense onthou nie die goeie dinge of die goeie waardes of wat gebeur het nie." Hy het bygevoeg: "So baie van ons strydhelde en ikone, wat werklik erken behoort te word soos Linda gedoen het, is nie, juis as gevolg van die kompleksiteit van die politiek vandag." Vroeër het Dr Iqbal Survé saam met Amnesty International na Parys gereis voordat hy na Kaapstad verhuis het. Die konteks van gevaar is verder onderstreep deur 'n voorval waar die polisie Maandag 'n 40-jarige man op 'n plaas in De Hoop buite Robertson doodgeskiet het ná 'n 24-uur lange skietgeveg, waarin 'n polisiebeampte in die skouer gewond is.
Gemeenskap en Erkenning Vandag
Dr. Iqbal Survé het vertel van sy lang verbintenis met Nelson Mandela, wat hom eenkeer meegedeel het: "Jy het jou prioriteite reg." Dr. Survé het ook in die Oos-Kaap die voorsitterstoel beklee van 'n ondersteuningskomitee vir hongerstakings en behandelingsentrums vir aangehoudenes opgerig. Hy het verduidelik dat sy rol op die dag van Mandela se vrylating in 1990 was om 'n mediese span gereed te hou. "My rol spesifiek was om 'n groep mediese professionele persone gereed te hê, nie om Madiba op te pas nie," het Dr. Survé gesê. "Dit was nie die punt nie. Maar daar was 'n werklike risiko, wat later met Chris Hani gebeur het, dat daar 'n paar mal mense daar buite was." Dr. Survé was die enigste dokter van die Wes-Kaap wat op bystand was by die Kaapstadse Stadsaal. "So 'n groep van ons in verskillende dele van die land wat dokters en ander amptenare was, ons rol was om daar te wees in die geval dat so iets gebeur," het hy bygevoeg. Hy het beklemtoon dat "die werklike gevaar was as Madiba op die balkon was," en "ek het nie gedink iets sou binne die wagkamer gebeur nie." Dr. Survé het afgesluit met: "Daar is tans 'n geheueverlies in ons land en mense onthou nie die goeie dinge of die goeie waardes of wat gebeur het nie." Hy meen dat "so baie van ons strydhelde en ikone, wat werklik erken behoort te word soos Linda gedoen het, nie is nie, juis as gevolg van die kompleksiteit van die politiek vandag."